Өткен күннен бір белгі

Егер темірге тіл бітер болса, Маңғыстау жол дистанциясының алдында тұғырда тұрған «АГМ» маркалы дрезина өткен күндерден қызықты естеліктер айтып, қаншама сыр шертер еді...

Елу-алпыс жыл бұрын бұл дрезина түбектің жолшылары үшін басты көлік құралы болыпты. Өңір теміржолына келген ілкі техниканың бірі болып, жол шаруашылығын ширатуға өлшеусіз «еңбегі сіңген». Ардагерлеріміздің айтуынша, дрезинаның қарапайым ғана түрі болса да сол кезде ең қажетті көлік ретінде бүкіл дистанцияның қажетін өтепті. Жаңадан қалыптасып жатқан теміржолда көлік деген мүлде болмаған тұста Маңғыстаудың бархан құмды даласымен талай жүйткіген дрезина «қос иығымен» көп жүкті көтеріп, құрылыс материалдары мен рельс-шпалдарды артып алып, жұмысшыларды да тасымалдаған.  

– Бұл «АГМ» дейтін, біздің өңірге келген ең бірінші дрезина. Онымен алғаш рет 1964 жылы теміржол жұмысшылары тасымалданған. Бейнеуден бастап Сай-Өтес, Шетпе, Маңғыстауға дейін, одан Өзенге қарай тартылған теміржолды қабылдағанда басшылар дәл осы дрезинамен жүрген. Уақыты келіп, қолданыс мерзімі біткесін ескірген техниканы жай ғана металлоломға өткізуге қимадық. Өткен күннің естелігі болсын, болашақ буын көрсін-білсін деп ПЧ-13 мекемеcінің алдына ескерткіш қылып орнаттық. Кем-кетігін жөндеп, 1988 жылы салтанатты түрде тұғырға қойдық. Бұл рәсімге сол кездегі Батыс Қазақстан теміржолы бастығының орынбасары Борис Есенаманов келіп қатысқан еді. Көнекөз жәдігер содан бері көзімізге жылыұшырап, жолшылар мекемесінің алдында тұр, – дейді сол жылдары Маңғыстау жол дистанциясын басқарған ардагер теміржолшы Қожахмет Уәзір.  

Айтуынша, кезінде осы дрезина жол шаруашылығына пайдалануға өте ыңғайлы көлік болған. Оны ең бірінші тізгіндеген Қуандық Тұрғазиев қазір о дүниелік. Бұрын таңсық болған көлікті басқару жергілікті қазақтарға мәртебе болыпты. Бұл дрезинаның бастапқы қарапайым түрі болғасын кейбір жұмыстары автоматты емес, қолмен атқарылыпты. Үстіне 30-40 шпалдан, екі жағына оншақты рельстен тиеліп, жолшыларға көп көмегі болған. Рельсті өзі көтеріп, түсіретін болғандықтан сол замандағы теміржол шаруашылығына таптырмайтын көлік болған. Қарлы, жаңбырлы күндері жұмысшылар да осы дрезинамен қатынаған.

– Маңғыстау жол дистанциясымен құрдас бұл дрезинаның мекемеміздің алдында тұрғанына да қырық жылға таяпты. 1986 жылы №10 бекетте еңбек жолымды бастағанда қолданыста болатын. Дистанция ашылған жылы берілген бірінші көлікті мен көргенде Р-43 рельсін тасып, жолдың ағымдағы жөндеу жұмыстарына пайдаланылатын. Техникалық сипаттамасына келсек, маторы ЗИЛ-дікі. Краны бар, бірақ автоматты болмағандықтан арқанмен тартып бұратын. Рельсті көтергеннен кейін стрелканы қолмен бұрып, арқанмен тартып, қосымша біраз жұмыстар атқарылатын. Дегенмен, өз заманында баға жетпес көлік құралы болды, сондықтан бұл ескерткіш біз үшін өте қымбат, – дейді Маңғыстау жол дистанциясының қазіргі басшысы Бекберген Құрбанов.