Жаһандық желінің маңызды буыны

Соңғы 7 жылда Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша тасымал көлемі 5 есе өсіп, жылына 0,8 млн тоннадан 4,5 млн тоннаға дейін жетті. Бұл оның жаһандық логистикадағы рөлін нығайтудағы маңызды қадам болды.

Сонымен қатар контейнерлік тасымалдарда айтарлықтай өсім байқалады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша аталған бағыт арқылы шамамен 77 мың ЖФЭ жүк тасымалданды. 2029 жылға қарай бұл көрсеткішті 300 мың ЖФЭ-ге жеткізу жоспарлануда. Бүгінде ТХКБ Қытайды, Қазақстанды, Кавказ елдерін, Түркияны және Еуропа нарықтарын байланыстыратын қалыптасқан мультимодальды көлік артериясына айналды. Тасымал көлемінің артуы – тек инфрақұрылымды кеңейтудің ғана емес, сонымен қатар маршрутқа қатысушы елдер мен көлік операторлары арасындағы стратегиялық әріптестіктің дамуының нәтижесі.  

Өсімнің негізгі факторлары: халықаралық тасымалдар үшін қолайлы жағдай жасау, соның ішінде кедендік рәсімдерді жеңілдету, жеткізу мерзімдерін қысқарту есебінен маршруттың бәсекеге қабілеттілігін арттыру (мерзімдер 28-32 күннен 13-17 күнге дейін қысқарды), логистикалық операциялардың сенімділігі мен ашықтығын қамтамасыз ететін «бір терезе» қағидаты бойынша жүк тасымалына сұраныстың артуы, т.т.  

Бұл бағыттағы жұмыстар 2022 жылы Ақтау қаласында және 2025 жылы Алматы қаласында қабылданған ТХКБ бойындағы «тар жерлерді» жою жөніндегі Қазақстан, Әзербайжан және Грузияның бірлескен жол карталары аясында жалғасады. Теміржол және порт инфрақұрылымын жаңғырту шеңберінде Құрық порты акваториясында түбін тереңдету жұмыстары аяқталды. Ал биыл осындай жұмыстарды Ақтау портында жүргізу жоспарлануда. Сондай-ақ Құрық портында БАӘ-нің «Abu Dhabi Ports Group» компаниясымен бірлесіп қуаттылығы 5 млн тонна болатын «Саржа» көпфункционалды терминалының құрылысы жүргізілуде. Сонымен қатар Ақтау портында контейнерлік хабтың құрылысы аяқталды, Құрық портының №1 айлағындағы көтерме-өтпелі көпір жаңғыртылды. Грузияның Поти портында қуаттылығы 120 мың ЖФЭ болатын қазақстандық терминал іске қосылды.  

Еуропалық одақ Ақтау портындағы №3 және №12 айлақтарды қайта жаңғырту жобасына грант бөлуде. Қаражат қолайсыз ауа райы жағдайларында теңіз порттарының үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін, соның ішінде желге төзімді STS-крандарын қоса алғанда, тиеу-түсіру техникасын сатып алуға бағытталады. Сауда флотын дамыту аясында Baku Shipyard кеме жасау зауытында екі контейнер тасымалдаушы кемеге тапсырыс орналастырылды. Олардың құрылысы 2027 жылы аяқталады. Сол жылы тағы алты әмбебап құрғақ жүк кемесін жеткізу жоспарланып отыр. Теміржол саласында ұзындығы 2 мың кмден асатын инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары жүргізілуде.  

Бүгінде ТХКБ жаһандық логистикалық желінің маңызды элементі ретінде өзін дәлелдеді. Маршрутқа қатысушы елдер оны дамыту, халықаралық жүк жөнелтушілер үшін тартымдылығын арттыру және өткізу қабілетін ұлғайту бағытындағы бірлескен жұмысты жалғастыруда.