Көлік саласындағы ірі жобалар Қазақстанның транзиттік әлеуетін арттырды
Қазақстанның көлік-логистика саласында соңғы жылдары ауқымды жаңғырту жұмыстары жүргізіліп келеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында автомобиль және теміржол магистральдарын жаңғыртуды жеделдетіп, авиациялық хабтарды, теңіз инфрақұрылымын, контейнерлік тасымалдар мен цифрлық логистикалық сервистерді дамыту міндетін қойған болатын, деп хабарлайды Rail-news.kz.
Бүгінде көлік саласы ел экономикасының маңызды драйверлерінің біріне айналды. Оның жалпы ішкі өнімдегі үлесі шамамен 6,1%-ды құрайды. Соңғы бес жылда саланың жалпы өнімі үш есеге жуық өсіп, 14 трлн теңгеден асты. Бұл көрсеткіштер тасымал көлемінің артуымен қатар, Қазақстанның халықаралық транзиттік бағыттардағы маңызы күшейіп келе жатқанын аңғартады.
Әсіресе теміржол инфрақұрылымында ірі жобалар жүзеге асырылуда. Соңғы бес жылда 5 мың шақырымға жуық теміржол салынып және жаңғыртылды. Транзиттік тасымал көлемі 33 млн тоннаға жетті. Алдағы үш жылда тағы 2,2 мың шақырым теміржол салу және жаңғырту жоспарланған.
«Достық – Мойынты» және Алматы стансасын айналып өтетін теміржол желісі жобаларынан кейін Дарбаза – Мақтаарал, Мойынты – Қызылжар және Аягөз – Бақты бағыттарындағы жұмыстар жалғасуда. Жылжымалы құрам да кезең-кезеңімен жаңартылып келеді. Биыл Alstom және Wabtec кәсіпорындарында мерейтойлық 200-ші және 700-ші локомотивтер шығарылды. 2026 жылы 191 жаңа жолаушылар вагонын жеткізу көзделген. Сонымен бірге Президент тапсырмасымен 124 теміржол вокзалы реконструкцияланып жатыр, оның 100-інде құрылыс-монтаж жұмыстары аяқталды.
Қазақстанның теңіз логистикасындағы мүмкіндігі де кеңеюде. Соңғы бес жылда Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша тасымал көлемі 5,6 есеге өсіп, 800 мың тоннадан 4,5 млн тоннаға жетті. Қазір Ақтау мен Құрық порттарын жаңғырту, жаңа терминалдар салу және теңіз флотын кеңейту жұмыстары жүріп жатыр. Қазақстан порттарының қазіргі қуаты 21,8 млн тонна болса, 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 30 млн тоннаға жеткізу жоспарланған.
Саладағы тағы бір маңызды бағыт – цифрландыру. E-Joldar және Smart Cargo платформалары арқылы жол құрылысы мен жөндеу жұмыстары, жүк қозғалысы және логистикалық процестерді басқарудың жаңа жүйесі қалыптасуда. Жасанды интеллект технологияларын енгізу мен «жасыл дәліз» қағидатын дамыту да тасымал уақытын қысқартуға мүмкіндік бермек.
Осы жобалардың барлығы Қазақстанның Еуропа мен Азияны байланыстыратын транзиттік мемлекет ретіндегі мүмкіндігін кеңейтіп, елдің Еуразиядағы негізгі көлік-логистикалық тораптарының бірі ретіндегі позициясын нығайтуға бағытталған.