Аманат арқалаған ана

Темір жол тарихы
24.11.2023, 10:30
Меруерт Умирзакова

Өткен ғасырдың басында Петербург жол қатынастары институтында жоғары білім алған инженер, қазақтан шыққан тұңғыш теміржолшы Мұхаметжан Тынышпаевтың жиен қарындасы Нұршакен Жүнісқызы арқалаған аманат жүгі жеңіл болмағаны анық.

20 қараша күні 80 жасқа толған кейіпкеріміз 2000-2009 жылдары Алматыдағы теміржолшылардың орталық мұражайында еңбек етті. Ұзақ жылдардан бері архив ақтарып, репрессияға ұшырағандар туралы мәлімет жинап жүрген жан үшін бұл жұмыс өте қызықты еді. 1998 жылы М.Тынышпаев атында қор құрып, жұмысын жүргізе бастаған.  

– Менің анам Айса – Мұхаметжан Тынышпаевтың қарындасы. Бала кезімнен анамның ағасы туралы айтқан естеліктерін тыңдап өстік. Әсіресе Түрксіб темір жолы салынып біткен соң түнделетіп Талдықорғанның Лепсі ауданында тау арасында отырған туған ауылына атпен суыт келгенін анам көп айтатын. Бұл туралы еш жерде жазылмаған. Әдеттегідей ағасы келгенде болатын той-томалақ жоқ, жалғыз өзі асығыс келіп, асығыс кеткен бұл сапардың ауырлығын ойын баласы анам да сезіпті. Түнделетіп әудем жерге дейін шығарып салған ет жақындарымен құшақтасып қоштасып, тірі болсақ қауышармыз, болмаса пайғамбардың ақ туының астында жолығармыз деп аттаныпты. Көп ұзамай халық жауы ретінде ұсталып кетті. Айдау мен азапты өмір титығына жетіп, Ташкент түрмесінде көз жұмған. Қайсыбір жылы Өзбекстанның астанасына барып Тынышпаев жатқан түрме мен лазеретке дейін тауып, бірталай дерек жинап қайттым, – дейді Нұршакен апа.  

Мұражай қызметкері ретінде Түрксіб темір жолы құрылысы және Алашорда тарихына арналған «Отыз жетінші жылдың қырғыны», «Тәуелсіздіктің алтын бесігі – Алашорда» стендтерінің жасақталуына атсалысты. Ал тұңғыш қазақ теміржолшы-инженер М.Тынышпаевқа арналған барлық іс-шаралардың бастамашысы болды. Алматы және Астана қалаларында Алаш қайраткерінің атына көше берілуіне, Алматы көлік академиясы мен Талдықорғандағы Тынышпаев музейінде халықаралық конференция өткізіп, деректі фильмнің жарыққа шығуына тікелей мұрындық болды. Бәрінен бұрын 90-жылдардың соңында Татарстанның астанасы Уфада тұратын М.Тынышпаевтың ұлы Дәулет Шейх-Алидың елге оралып, ағайынмен қауышуына Нұршакен Жүнісқызының қосқан үлесі үшан-теңіз. Техника ғылымдарының докторы Дәулет Мұхаметжанұлының әкесіне қатысты деректер, құжаттар мен фотосуреттерді топтастырып шығарған кітабы тынышпаевтануға қосылған құнды еңбек деп бағаланды. Ал өткен жылы Алматы әкімдігінің қолдауымен жарыққа шыққан Тынышпаев туралы деректі фильм Алматы көлік академиясы мен КУПС-та, ҚТЖ-да аншлагпен өткені белгілі.  

– Менің бұл өмірге келгендегі миссиям анамның аманатын орындау секілді, шүкір, бүгінде Тынышпаев есімі тарихтан лайықты бағасын алды, іздеусіз-сұраусыз кетті деп жылайтын анам туған жерінде бауырының алып ескерткіші бой көтергенін көрсе, қалай қуанар еді, – дейді кейіпкеріміз. Сексен жасқа келсе де тың ардагер ана бүгінде Тынышпаевтың зерттеу еңбегінің жалғасы ретінде шежірені дамытумен айналысуда.  

 

Қауіпсіздік
23.04.2024
Ақтөбе теміржолында 90 азамат әкімшілік жауапкершілікке тартылды
Қауіпсіздік
23.04.2024
Теміржол аумағында терроризм акті жасалған жағдайда қалай әрекет ету керек?
Аймақтар
23.04.2024
Жол жиегі күлтөкпеге айналып барады
Станция тынысы
23.04.2024
Студенттер Тараз станциясына экскурсия жасады
Аймақтар
23.04.2024
Семейлік теміржолшылар жылыту маусымын қорытындылады
ҚТЖ келбеті
23.04.2024
Қандыағаш станциясының жетекші инженері еңбек қорғау инспекторы төсбелгісімен марапатталды
Аймақтар
23.04.2024
Атырау облысында су тасқынына қарсы шаралар жалғасып жатыр
Аймақтар
23.04.2024
Технология шапшаң дамығанымен білікті машинистке деген сұраныс жоғары
Жаңалықтар
23.04.2024
2024 жылы теміржолшылар үшін 180 модульдік ғимарат орнатылады
Жаңалықтар
23.04.2024
Қазақстан мен Қытай арасында жүк пойыздарының тәуліктік алмасуы өсті
Жаңалықтар / Мұрағат
23.04.2024
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №35 23 сәуір 2024 жыл
Жаңалықтар
22.04.2024
10 мың тоннадан астам гуманитарлық көмек пойызбен жеткізілді
Әлеумет
22.04.2024
Сарыағаш станциясына Тәжікстаннан гуманитарлық жүк жеткізілді
Инфрақұрылым
22.04.2024
Достық – Мойынты желісінің құрылысы қарқынды жүріп жатыр
Әлемде
22.04.2024
Қытай биыл CR450 жүрдек пойызының баламасын жасап шығарады
Спорт
20.04.2024
«Ұмтылfest»: Дружба келесі кезеңге өтті
Жаңалықтар
19.04.2024
“БКЛК” АҚ серіктестігі: ынтымақтастықты нығайту, теміржол логистикасын дамыту
Аймақтар
19.04.2024
Маңғыстау вокзалы үлкеюі мүмкін
Жаңалықтар
19.04.2024
ҚТЖ өкілдері ТЖЫҰ басқарушы органының отырысына қатысты
Жаңалықтар
19.04.2024
Қазақстан мен Түркия аралас жүк тасымалын дамыту жөніндегі бірлескен комитет құрады