Аманат арқалаған ана

Темір жол тарихы
24.11.2023, 10:30
Меруерт Умирзакова

Өткен ғасырдың басында Петербург жол қатынастары институтында жоғары білім алған инженер, қазақтан шыққан тұңғыш теміржолшы Мұхаметжан Тынышпаевтың жиен қарындасы Нұршакен Жүнісқызы арқалаған аманат жүгі жеңіл болмағаны анық.

20 қараша күні 80 жасқа толған кейіпкеріміз 2000-2009 жылдары Алматыдағы теміржолшылардың орталық мұражайында еңбек етті. Ұзақ жылдардан бері архив ақтарып, репрессияға ұшырағандар туралы мәлімет жинап жүрген жан үшін бұл жұмыс өте қызықты еді. 1998 жылы М.Тынышпаев атында қор құрып, жұмысын жүргізе бастаған.  

– Менің анам Айса – Мұхаметжан Тынышпаевтың қарындасы. Бала кезімнен анамның ағасы туралы айтқан естеліктерін тыңдап өстік. Әсіресе Түрксіб темір жолы салынып біткен соң түнделетіп Талдықорғанның Лепсі ауданында тау арасында отырған туған ауылына атпен суыт келгенін анам көп айтатын. Бұл туралы еш жерде жазылмаған. Әдеттегідей ағасы келгенде болатын той-томалақ жоқ, жалғыз өзі асығыс келіп, асығыс кеткен бұл сапардың ауырлығын ойын баласы анам да сезіпті. Түнделетіп әудем жерге дейін шығарып салған ет жақындарымен құшақтасып қоштасып, тірі болсақ қауышармыз, болмаса пайғамбардың ақ туының астында жолығармыз деп аттаныпты. Көп ұзамай халық жауы ретінде ұсталып кетті. Айдау мен азапты өмір титығына жетіп, Ташкент түрмесінде көз жұмған. Қайсыбір жылы Өзбекстанның астанасына барып Тынышпаев жатқан түрме мен лазеретке дейін тауып, бірталай дерек жинап қайттым, – дейді Нұршакен апа.  

Мұражай қызметкері ретінде Түрксіб темір жолы құрылысы және Алашорда тарихына арналған «Отыз жетінші жылдың қырғыны», «Тәуелсіздіктің алтын бесігі – Алашорда» стендтерінің жасақталуына атсалысты. Ал тұңғыш қазақ теміржолшы-инженер М.Тынышпаевқа арналған барлық іс-шаралардың бастамашысы болды. Алматы және Астана қалаларында Алаш қайраткерінің атына көше берілуіне, Алматы көлік академиясы мен Талдықорғандағы Тынышпаев музейінде халықаралық конференция өткізіп, деректі фильмнің жарыққа шығуына тікелей мұрындық болды. Бәрінен бұрын 90-жылдардың соңында Татарстанның астанасы Уфада тұратын М.Тынышпаевтың ұлы Дәулет Шейх-Алидың елге оралып, ағайынмен қауышуына Нұршакен Жүнісқызының қосқан үлесі үшан-теңіз. Техника ғылымдарының докторы Дәулет Мұхаметжанұлының әкесіне қатысты деректер, құжаттар мен фотосуреттерді топтастырып шығарған кітабы тынышпаевтануға қосылған құнды еңбек деп бағаланды. Ал өткен жылы Алматы әкімдігінің қолдауымен жарыққа шыққан Тынышпаев туралы деректі фильм Алматы көлік академиясы мен КУПС-та, ҚТЖ-да аншлагпен өткені белгілі.  

– Менің бұл өмірге келгендегі миссиям анамның аманатын орындау секілді, шүкір, бүгінде Тынышпаев есімі тарихтан лайықты бағасын алды, іздеусіз-сұраусыз кетті деп жылайтын анам туған жерінде бауырының алып ескерткіші бой көтергенін көрсе, қалай қуанар еді, – дейді кейіпкеріміз. Сексен жасқа келсе де тың ардагер ана бүгінде Тынышпаевтың зерттеу еңбегінің жалғасы ретінде шежірені дамытумен айналысуда.  

 

Жаңалықтар
04.02.2025
Теміржолшылар мен тыл қызметкерлері әскери техниканы тиеу және түсіру сынағын өткізді
Жаңалықтар
04.02.2025
«Jibek joly» наурызда жолға шығады
Жүк тасымалы
04.02.2025
ҚТЖ желісі бойынша Орталық Азия елдеріне жаңа астық экспорты 36% артты
ҚТЖ келбеті
04.02.2025
Қиын жылдар бізді шыңдады
Жаңалықтар
04.02.2025
Үздік дефектоскоп маманы анықталды
Жүк тасымалы
04.02.2025
Атырау жүк тасымалында табыс артты
Аймақтар
04.02.2025
Қармен күрес қарқынды жүріп жатыр
Жаңалықтар / Мұрағат
04.02.2025
Қазақстан теміржолшысы газеті, №8 4 ақпан 2025 жыл
Қауіпсіздік
03.02.2025
166 мыңнан астам адам теміржолдағы тәртіп ережелері туралы дәрісті тыңдады
Аймақтар
03.02.2025
Білікті маман құрметті демалысына шықты
Аймақтар
03.02.2025
Кәсіподақ жетекшісі марапатталды
Аймақтар
03.02.2025
Колледж теміржол мекемелерімен келісімшартқа отырды
Станция тынысы
03.02.2025
Белкөл станциясының тынысы (Фото)
Жаңалықтар
03.02.2025
Alstom Қазақстандағы өндірісін кеңейтіп, экспорттық әлеуетін нығайтуда
Жүк тасымалы / Апта саны
03.02.2025
Ел тұрғындары үшін ҚТЖ желісі арқылы шамамен 54 млн тонна көмір жеткізілді
Жаңалықтар
03.02.2025
Ақтау портында хаб құрылысы жүріп жатыр
Цифрландыру
03.02.2025
ҚТЖ жасанды интеллектті сынау үшін цифрлық полигондар ашады
Аймақтар
31.01.2025
Оқушылар темір жолмен танысты
ҚТЖ келбеті
31.01.2025
Қырағы өткел кезекшісі жол апатының алдын алды
Аймақтар
31.01.2025
Еңбек қорғаудағы елеулі іс