ҚТЖ бас кеңсесіндегі мұражайда 800 шамасында жәдігер сақталған

Темір жол тарихы
28.03.2022, 15:52
Сұлугүл Бакесова

«Қазақстан темір жолшысы» газетінің тілшісі

«ҚТЖ» ҰК» АҚ орталық кеңесінің әкімшілік ғимаратында орналасқан орталық теміржол мұражайы қорында теміржолшы-ардагерлер күшімен жиналған 800-ден астам жәдігер бар. Осыдан 12 жыл бұрын ашылған музей бүгінде теміржолдың арғы-бергі шежірелі тарихынан сыр шертетін орынға айналған.

Құнды жәдігерлер қатарында рельстер коллекциялары, қолшамдар, құрал-аспаптар, теміржол көлігі макеттері, марапаттар, ескерткіш белгілері, жеке құжаттар, тағысын тағы материалдар бар. Музей теміржолдың үш даму кезеңін қамтитын тақырыптық залдардан тұрады. Бірінші залда қазақ даласында теміржолдың пайда болуы, Түрксіб құрылысы көрініс тапқан. Екінші залдан қазақ теміржолының құрылуы, негізгі үш жолдың, яғни Тың, Алматы және Батыс жолдарының қалыптасуы туралы ақпарат алуға болады. Ал үшінші зал Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдарында салынған теміржолдарға арналған. Залда 1954-1960 жылдар аралығында тыңның игерілуі, 1958-1977 жылдар аралығында өмір сүрген Қазақ темір жолы, электрлендіру және автоматтандыру кезеңі, сондай-ақ, 1977 жылы үш теміржол басқармасының құрылуы мен қалыптасуы сияқты тарихи оқиғаларға кеңінен орын берген. Музейде тарихи оқиғалар ғана емес, саланың қаһармандары туралы, еңбек даңқы – еңбек ардагері галереясы, сондай-ақ, теміржол әулеттерінің құрметіне мәуелі ағаш сипатында жасалған стенд қойылған.

Мәселен, музейдің бірінші залында қазақтың атақты суретшісі Әбілхан Қастеевтің «Түрксіб» туындысы тұр. Қылқалам шебері әйгілі туындысында, заңғар таулардың көркем келбеті, туған өлке төсін еркін жайлаған жұрттан сүйінші сұрап, кең жазира атырапты қақ тіліп, көк түтінін будақтата келе жатқан отарба жаңа дәуірдің салтанат құрған ұлы көші екенін білдіре отырып, уақыт пен заман тынысын көрсетеді. Көпшілік Қастеевті суретші ретінде біледі, алайда, ол еңбек жолын осы Түрксіб теміржол құрылысында жер қазушы болып бастағанын екінің бірі біле бермесе керек.

Бірегей экспонанттар қатарында 1880 жылғы Ресей теміржолдарының облигациялары, 1915 жылғы паровоз тақтайшасы, 1930 жылғы станциялық қоңырау, 20-ғасырдағы жылжымалы құрамға қызмет көрсетушінің мундирі, станция бастығының жұмыс орны, 1951 жылғы жезл аппараты, Морзе телеграф аппараты, 20-ғасырдың екінші жартысындағы механикалық баспа машинкалар, сондай-ақ, 1972 жылы шығарылған 20-30 номерге арналған СТУ 30/72 коммутатор, тағы басқа жәдігерлер бар.

«Мұндай коммутатор Алматы, Ақтөбе музейлерінде де бар. Біздің коммутатор 20-30 линияны автоматты түрде қосқан. Нұсқамасы да бар. Әр номердің үстінде әрбір желінің атауы болған. Шұғыл жағдайда Орталықпен тікелей байланысқа шығу мүмкіндігі болған», – дейді музейге жетекшілік етіп жүрген «Қазпрофтранс» ҚБ филиалының менеджері Ақмарал Молдашева.

Енді бір жерде 1894-1986 жылдар арасында қолданылған рельстерді, бір бұрышта 1904 жылы жапондық технология- мен жасалған құбырдың әлі күнге мұқалмай тұрғанын көріп, таң қаласыз. Ресей темір жолдарының бұрынғы басшысы Якунин мырзаның ҚТЖ-ның 110 жылдығына берген 3 келі 925 пробалы таза күмістен жасалған сыйлығы да көрнекті жерден орын алыпты. Ал анау жерде тыңды игеру кезінде пайдаланған алғашқы астық тасушылар макеті бар.

Тәуелсіз Қазақстан теміржолдары залында егемендіктің 30 жылында орын алған айтулы оқиғалар сыр шертеді. Жаңа жолдардың ашылу салтанатынан алтын жалатылған үлкен символикалық кілттер, Елбасы Н.Назарбаевқа тарту етілген жол жүру билеті, «Нұрлы жол» теміржол вокзалы кешенінің макеті, тағысын тағы. Ал 2021 жылы музей қорына М.Тынышпаев портреті сыйға тартылып, миллионыншы контейнер макеті сияқты жаңа экспонаттармен толыққан.

Жаңалықтар
02.12.2022
Екібастұз теміржолшылары қатаң режимде жұмыс істеп жатыр
Жаңалықтар
02.12.2022
ҚТЖ-да зияткерлік меншік құқықтарын қорғау туралы айтылды
Жаңалықтар
02.12.2022
Кәсіподақ жетекшісі сайланды
Жаңалықтар
02.12.2022
Теміржолшы Айымкүл Омарова 80 жасқа толды
Станция тынысы
02.12.2022
Әйтеке би станциясының тыныс-тіршілігі
Қауіпсіздік
02.12.2022
Вагон қараушының қырағылығы арқасында жүк пойызы апаттан аман қалды
Жаңалықтар
02.12.2022
Қосымша кіріс көзі
Аймақтар
02.12.2022
Табиғатқа – жанашыр көзбен
Жаңалықтар
02.12.2022
Отандық зауыт ҚТЖ-мен бірлесіп жаңа өндірісті игеруде
Жүк тасымалы
02.12.2022
Семей арқылы Ресейге жүк жеткізу 2,5 есе артқан
Әлеумет
02.12.2022
ҚТЖ Екібастұзға көмек ретінде төрт вагон бөлді
Жаңалықтар
02.12.2022
Ынтымақтастық форумы өтті
Инфрақұрылым
02.12.2022
Ауқымды инвестиция тартылмақ
Мұрағат
02.12.2022
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №94 02 желтоқсан 2022 жыл
Жаңалықтар
01.12.2022
ҚТЖ академиясында 200-ден астам теміржолшы оқудан өтті
Әлемде
01.12.2022
Нидерландыда машинистсіз жүретін маневрлік локомотив таныстырылды
Станция тынысы
01.12.2022
Қазалы станциясында бір ғасырдан асқан станок әлі жұмыс істеп тұр
Әлемде
01.12.2022
Alstom компаниясы сутегімен жүретін маневрлі локомотивті таныстырды
Станция тынысы
01.12.2022
Шеберханадан дистанцияға айналған
Жүк тасымалы
30.11.2022
Қазақстан арқылы өтетін Қытай мен Ресейдің контейнерлік тасымалы төрт есеге ұлғайған