Қазақстан вокзалдары жаңғырудың жаңа кезеңіне қадам басты
Елімізде теміржол вокзалдарын ауқымды жаңғырту жұмыстары жүріп жатыр. Бұл тек ескі ғимараттардың қасбетін жаңартып, күту залдарын жөндеумен шектелетін жоба емес. Бағдарламаның негізгі мақсаты – ондаған жыл бойы пайдаланылған вокзал инфрақұрылымын қазіргі талаптарға бейімдеп, жолаушылар үшін қауіпсіз, қолжетімді әрі жайлы орта қалыптастыру.
Көлік министрлігінің мәліметінше, Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша 2025 жылы ел көлемінде 124 теміржол вокзалын реконструкциялау және жаңғырту бойынша кешенді жұмыстар басталды. Бағдарламаның алғашқы кезеңінде 125 нысан туралы хабарланған еді, кейін ресми деректерде жаңғыртылатын вокзалдардың саны 124 деп нақтыланды.
Бұл жобаның ауқымын түсіну үшін бір жайтқа назар аударған жөн. Жаңғырту бағдарламасына енген вокзалдардың шамамен 70 пайызы 30 жылдан астам уақыт бойы күрделі жөндеуден өтпеген. Олардың арасында өткен ғасырда салынған, инженерлік желілері мен жолаушыларға қызмет көрсету инфрақұрылымы ескірген нысандар аз емес. Техникалық жағдайы талапқа сәйкес келмейтін кейбір ғимараттардың орнына жаңа вокзал кешендерін салу қарастырылған.
Жаңғырту жұмыстары вокзал ғимаратының өзін ғана қамтымайды. Қасбеттер мен шатырлар жөнделіп, су, жылу, электрмен жабдықтау және кәріз жүйелері ауыстырылады. Күту залдары, санитарлық тораптар, билет кассалары мен жолаушылар платформалары жаңартылады. Вокзал маңындағы аумақтар абаттандырылып, навигациялық және ақпараттық жүйелер жетілдіріледі. Қозғалысы шектеулі азаматтар үшін пандустар, тактильді жолақтар және басқа да қолжетімділік элементтерін қарастыруға ерекше көңіл бөлінуде.
Бағдарламаның нақты нәтижелері қазірдің өзінде көріне бастады. Көлік министрлігі 2026 жылғы наурызда 36 вокзалда құрылыс-монтаж жұмыстары аяқталғанын хабарлады. Оның 19-ы 2025 жылы, тағы 17 нысан 2026 жылдың алғашқы тоқсанында жаңғыртудан өтті. Олардың қатарында Курорт-Бурабай, Макинка, Шортанды, Шамалған, Талдықорған, Теміртау, Қазалы, Құсмұрын, Аманқарағай, Тайынша, Жаңаесіл, Ағадыр, Қарағанды-Сұрыптау, Жаңақорған, Шиелі, Тобыл және басқа станциялар бар. Қалған нысандардағы жұмыстарды 2026 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланған.
Жекелеген вокзалдардағы өзгерістер бағдарламаның жолаушыларға қандай мүмкіндік беретінін анық көрсетеді. Мәселен, Қостанай облысындағы Құсмұрын вокзалының жалпы аумағы 893 шаршы метрден 944 шаршы метрге дейін кеңейтілді. Орталық және жиектегі платформалар ұзартылды. Соның нәтижесінде бұрын 17 вагондық жолаушылар пойызын қабылдай алған станция енді 21 вагонға дейінгі құрамдарға қызмет көрсете алады.
Ал Алматы облысындағы 1959 жылы салынған Жетісу станциясы вокзалының аумағы 135,7 шаршы метрден 258,3 шаршы метрге дейін ұлғайды. Мұнда инженерлік желілер жаңартылып, перрон қайта жөнделіп, вокзал маңы абаттандырылды. Қонаев вокзалында да қасбет пен ішкі бөлмелер жаңартылып, су, жылу және электрмен жабдықтау жүйелері жаңғыртылып, жаңа жолаушылар платформасы салынды.
Тағы бір маңызды ерекшелік – бағдарлама тек облыс орталықтары мен ірі қалаларға бағытталмаған. Шағын станциялар мен шалғай елді мекендердегі вокзалдар да жаңғыртылып жатыр. Мәселен, Ақмола облысында бағдарлама 16 вокзалды қамтиды. Ал Шығыс Қазақстан облысындағы бес вокзал жаңарту тізіміне енгізілген.
Мұның әлеуметтік маңызы да бар. Шалғайдағы шағын станция үшін вокзал кейде жай ғана пойыз күтетін орын емес. Ол елді мекеннің көлік қақпасы, тұрғындардың облыс орталықтарына және басқа өңірлерге қатынауын қамтамасыз ететін маңызды инфрақұрылым. Сондықтан мұндай нысандардың жаңаруы жергілікті халықтың күнделікті тұрмысына тікелей әсер етеді.
Вокзалдардың жаңғыруы туризм үшін де маңызды. Алғашқы бағдарламаға қазақстандық және шетелдік туристер жиі баратын аймақтардағы 21 вокзал енгізілген болатын. Заманауи вокзал, түсінікті навигация, таза күту залы, интернет пен қолжетімді санитарлық жағдай – жолаушының қала немесе өңір туралы алғашқы әсерін қалыптастыратын факторлардың бірі.
Бұл жұмыстар Қазақстан теміржолындағы бұдан да ауқымды өзгерістердің бір бөлігі болып отыр. Елде жаңа теміржол желілері салынып, қолданыстағы магистральдар жаңартылуда, жолаушылар вагондарының паркі толықтырылуда. Осы тұрғыдан қарағанда вокзалдарды реконструкциялау жол инфрақұрылымы мен жылжымалы құрамды жаңартумен қатар жүруі тиіс маңызды бағыттардың бірі.
Теміржол вокзалы – жолаушының сапары басталып, аяқталатын жер. Сондықтан теміржолдың сапасын тек пойыздың жылдамдығымен немесе жаңа вагондардың санымен өлшеу жеткіліксіз. Жолаушы вокзалға кірген сәттен бастап қызметтің сапасын сезінуі керек. Жылы әрі таза зал, түсінікті ақпарат, қауіпсіз платформа, мүмкіндігі шектеулі азаматтарға кедергісіз орта – қазіргі вокзалға қойылатын негізгі талаптар.
Қазақстандағы жүзден астам вокзалдың бір мезгілде жаңартылуы осы көзқарастың өзгеріп келе жатқанын көрсетеді. Ендігі негізгі міндет – құрылысты аяқтау ғана емес, жаңартылған нысандардың сапасын ұзақ мерзім бойы сақтап, жолаушыларға көрсетілетін қызметті де жаңа инфрақұрылымның деңгейіне көтеру.