Есімі бүкіл Одаққа мәлім болған өнертапқыш теміржолшы

Темір жол тарихы
20.01.2023, 11:42
Сурет отбасы архивінен
Ерман Әбдиев

Тараз қаласы бойынша меншікті тілші

Өткен ғасырда отандық теміржол көлігінің тарихын жасаған тұлғалар туралы аз жазылып жүрген жоқ. Қазақтың тұңғыш дипломды теміржол инженері Тынышпаевтан бастап шойын жолдың шежіресіне айналған даңқты теміржолшылар қатарында Жамбыл станциясының пойыз құрастырушысы болған Жолшы Сыздықов та бар.

Социалистік Еңбек Ері, «Еңбек Қызыл Ту» орденді құрметті теміржолшының есімі өткен ғасырдың ортасына қарай бүкіл кеңестер одағына мәлім болды. Отызыншы жылдардың ішінде теміржолға табан тіреген бозбала бірнеше жыл стрелка бұрушы болып тәжірибе жинап, 1938 жылы пойыз құрастырушы болып ауысады да өмірінің соңына дейін табан аудармай еңбек етеді. Осы кәсіптен береке тауып, абыройға бөленеді. Кеңестер одағының теміржол көлігін дамыту ісіндегі қол жеткізген жоғары көрсеткіштері үшін Жолшы Сыздықовқа 1959 жылы Социалистік Еңбек Ері атағы беріліп, Ленин ордені және «Орақ пен Балға» Алтын жұлдызымен марапатталады.  

Жолшының әкесі Сембек 1920- 1921 жылдары қайтыс болады. Аналары Ұлтуар екі ұлын – алты жасар Жолшы мен он-он екі жасар Қойшығараны жетектеп күнкөріс қамымен қалаға жетеді. Еті тірі әйел жергілікті қазақтар «Көнзауыт» атайтын жылқы зауытына жұмысқа тұрады. Асыл тұқымды жылқы өсіретін зауытта қора сыпырсаң да аштан өлмейсің. Өкімет сол жылдардың өзінде осы салаға әжептәуір қаржы бөлген көрінеді. Осындағы күйеуінің туысы Сыздық оларға көп қарайласады. Кейін Ұлтуар Сыздыққа тұрмысқа шығып, оған дейін ешқандай құжаты болмаған балаларға туу туралы куәлік алғанда Сыздықов болып жазылып кеткен екен.  

Жолшы бастауыш сыныпты ауылдағы төрт кластық мектепте оқып, сосын теміржол станциясындағы мектепте бітірген. Жетіншіні бітірген соң еңбекке араласады. Теміржолшыларға берілген арнайы броньмен соғысқа бармай қалғанымен сол жылдары тылдағы жұмыс та майданнан ешбір кем болмағанын Жолшы ақсақал көзі тірісінде жиі айтып отырады екен. Әскери жағдайға көшірілген теміржолда жұмыс істеу – оқ пен оттың ортасында жүрген жоқпын демесе, аса қиын, қатыгез кезең болыпты. Кейде бірнеше тәулік ұйқы көрмей, ашқұрсақ үскірік аяз бен желдің өтінде жүретін кездері аз болмаған. Жоқтан бар жасап, бір адам бес-алты теміржолшының жұмысын жасайтын болған. Жолшы Сыздықовтың пойыз құрастырушылар жұмысын жеңілдету мақсатында ойлап тапқан төбешігі жоқ станцияларда құрамды екіжақты құрастыру мен ажырату әдісі өндірісте өнертапқыш жаңалық ретінде танылып, «КСРО өнертапқышы» төсбелгісімен марапатталады. Бұл өнертапқыштық жаңалығы Түрксібтің барлық бөлімшелері арасында тиімді әдіс ретінде қолданысқа еніп, кеңінен таратылды.  

Құрметті теміржолшы Жолшы Сыздықов – Жамбыл қаласының Құрметті азаматы. Қазір Тараз қаласында даңқты теміржолшы атында көше бар. Болат жолдың бойында қырық жылдай тер төккен майталман теміржолшы әулетінің негізін қалаушы болып табылады. Үлкен ұлы Өмірбек өзінің ізімен пойыз құрастырушы болды. Салада ширек ғасыр еңбек етіп, Құрметті теміржолшы атанып, «Еңбек Қызыл Ту» орденімен марапатталған. Өмірәлі 33 жыл тепловоз машинисі болып еңбек етті. Рысбек Өмірбекұлы Жамбыл бөлімшесінде, Алмас Рысбекұлы Өмірбеков Тараз локомотив жөндеу депосында, Ерғали Айтбекұлы Сыздықов Ақыртөбе станциясында жол шебері болып еңбек етуде. Теміржолдағы жалпы еңбек өтілі 400 жылдан асқан бұл әулеттің мүшелері биыл туғанына 110 жыл толатын даңқты аталары Жолшы Сыздықовтың ізбасарлары екенін мақтан тұтады.  

 

Жаңалықтар
14.01.2026
Пойызда қандай заттарды алып жүруге болмайды?
Жүк тасымалы
14.01.2026
Алтынкөл-Қорғас өткелі арқылы 2025 жылы жүк тасымалдау жоспары асыра орындалды
Әлемде
14.01.2026
Қытай темір жолдары 2025 жылы 4,6 млрд жолаушы тасымалдаған
Жаңалықтар
13.01.2026
ҚТЖ мен ҚХР Елшілігі теміржол көлігі саласындағы екіжақты ынтымақтастықтың негізгі мәселелерін талқылады
Жаңалықтар
13.01.2026
Жастар резерві: ҚТЖ болашақтың командасын құруда
Аймақтар
13.01.2026
Желтоқсандағы серпін: Шиелі станциясының нәтижелері
Аймақтар
13.01.2026
Ақтөбе өңірінде теміржол инфрақұрылымын жаңарту қалай жүріп жатыр
ҚТЖ келбеті
13.01.2026
Жолшының даңқты жолы
Қауіпсіздік
13.01.2026
Қауіпсіздік – ортақ міндет
Жаңалықтар
13.01.2026
ҚТЖ-да іс қағаздарын біріздендіру жобасы жүзеге асуда
Аймақтар
13.01.2026
Жүлдеге лайық жәдігер
Жаңалықтар / Мұрағат
13.01.2026
Қазақстан теміржолшысы газеті, №2 13 қаңтар 2026 жыл
Аймақтар
12.01.2026
Абай облысында «Жұмысшы мамандықтар жылы» қорытындыланды
Жаңалықтар
12.01.2026
«Ресей темір жолдары» АҚ филиалы монополиялық жоғары бағалар үшін жауапкершілікке тартылды
Әлеумет
12.01.2026
2025 жылы көлік полицейлері 89 мыңнан астам әкімшілік құқық бұзушылықты анықтады
Әлемде
12.01.2026
Швейцария Еуропадағы теміржол тасымалының көшбасшысы
Жаңалықтар
09.01.2026
Байланыс желісіне жоспарлы диагностика жүргізілді
Жолаушылар тасымалы
09.01.2026
Маңғыстау – Ақтөбе: жаңа вагондар жолға шықты
ҚТЖ келбеті
09.01.2026
Үздік вагон қараушы – Шуда
Қауіпсіздік
09.01.2026
Теміржолшылар жасанды интеллект көмегіне жүгінді