Есімі бүкіл Одаққа мәлім болған өнертапқыш теміржолшы

Темір жол тарихы
20.01.2023, 11:42
Сурет отбасы архивінен
Ерман Әбдиев

Тараз қаласы бойынша меншікті тілші

Өткен ғасырда отандық теміржол көлігінің тарихын жасаған тұлғалар туралы аз жазылып жүрген жоқ. Қазақтың тұңғыш дипломды теміржол инженері Тынышпаевтан бастап шойын жолдың шежіресіне айналған даңқты теміржолшылар қатарында Жамбыл станциясының пойыз құрастырушысы болған Жолшы Сыздықов та бар.

Социалистік Еңбек Ері, «Еңбек Қызыл Ту» орденді құрметті теміржолшының есімі өткен ғасырдың ортасына қарай бүкіл кеңестер одағына мәлім болды. Отызыншы жылдардың ішінде теміржолға табан тіреген бозбала бірнеше жыл стрелка бұрушы болып тәжірибе жинап, 1938 жылы пойыз құрастырушы болып ауысады да өмірінің соңына дейін табан аудармай еңбек етеді. Осы кәсіптен береке тауып, абыройға бөленеді. Кеңестер одағының теміржол көлігін дамыту ісіндегі қол жеткізген жоғары көрсеткіштері үшін Жолшы Сыздықовқа 1959 жылы Социалистік Еңбек Ері атағы беріліп, Ленин ордені және «Орақ пен Балға» Алтын жұлдызымен марапатталады.  

Жолшының әкесі Сембек 1920- 1921 жылдары қайтыс болады. Аналары Ұлтуар екі ұлын – алты жасар Жолшы мен он-он екі жасар Қойшығараны жетектеп күнкөріс қамымен қалаға жетеді. Еті тірі әйел жергілікті қазақтар «Көнзауыт» атайтын жылқы зауытына жұмысқа тұрады. Асыл тұқымды жылқы өсіретін зауытта қора сыпырсаң да аштан өлмейсің. Өкімет сол жылдардың өзінде осы салаға әжептәуір қаржы бөлген көрінеді. Осындағы күйеуінің туысы Сыздық оларға көп қарайласады. Кейін Ұлтуар Сыздыққа тұрмысқа шығып, оған дейін ешқандай құжаты болмаған балаларға туу туралы куәлік алғанда Сыздықов болып жазылып кеткен екен.  

Жолшы бастауыш сыныпты ауылдағы төрт кластық мектепте оқып, сосын теміржол станциясындағы мектепте бітірген. Жетіншіні бітірген соң еңбекке араласады. Теміржолшыларға берілген арнайы броньмен соғысқа бармай қалғанымен сол жылдары тылдағы жұмыс та майданнан ешбір кем болмағанын Жолшы ақсақал көзі тірісінде жиі айтып отырады екен. Әскери жағдайға көшірілген теміржолда жұмыс істеу – оқ пен оттың ортасында жүрген жоқпын демесе, аса қиын, қатыгез кезең болыпты. Кейде бірнеше тәулік ұйқы көрмей, ашқұрсақ үскірік аяз бен желдің өтінде жүретін кездері аз болмаған. Жоқтан бар жасап, бір адам бес-алты теміржолшының жұмысын жасайтын болған. Жолшы Сыздықовтың пойыз құрастырушылар жұмысын жеңілдету мақсатында ойлап тапқан төбешігі жоқ станцияларда құрамды екіжақты құрастыру мен ажырату әдісі өндірісте өнертапқыш жаңалық ретінде танылып, «КСРО өнертапқышы» төсбелгісімен марапатталады. Бұл өнертапқыштық жаңалығы Түрксібтің барлық бөлімшелері арасында тиімді әдіс ретінде қолданысқа еніп, кеңінен таратылды.  

Құрметті теміржолшы Жолшы Сыздықов – Жамбыл қаласының Құрметті азаматы. Қазір Тараз қаласында даңқты теміржолшы атында көше бар. Болат жолдың бойында қырық жылдай тер төккен майталман теміржолшы әулетінің негізін қалаушы болып табылады. Үлкен ұлы Өмірбек өзінің ізімен пойыз құрастырушы болды. Салада ширек ғасыр еңбек етіп, Құрметті теміржолшы атанып, «Еңбек Қызыл Ту» орденімен марапатталған. Өмірәлі 33 жыл тепловоз машинисі болып еңбек етті. Рысбек Өмірбекұлы Жамбыл бөлімшесінде, Алмас Рысбекұлы Өмірбеков Тараз локомотив жөндеу депосында, Ерғали Айтбекұлы Сыздықов Ақыртөбе станциясында жол шебері болып еңбек етуде. Теміржолдағы жалпы еңбек өтілі 400 жылдан асқан бұл әулеттің мүшелері биыл туғанына 110 жыл толатын даңқты аталары Жолшы Сыздықовтың ізбасарлары екенін мақтан тұтады.  

 

Жаңалықтар / Инфографика
17.04.2026
Алтынкөл – Жетіген учаскесін жаңғырту: өткізу қабілетінің өсуі және цифрлық басқару
Инфрақұрылым
17.04.2026
«Самұрық-Қазына» ҚТЖ-ға негізгі инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруды жеделдетуді тапсырды
Әлемде
17.04.2026
Қытай экспресс-жүк пойыздарының санын арттыруда
Жүк тасымалы
17.04.2026
15 жылда Алашаңқай арқылы 53 мың пойыз өткен
Жаңалықтар
17.04.2026
ҚТЖ және Astana IT University цифрландыру және жаңа буын кадрларын даярлау саласындағы әріптестікті нығайтуда
Трансформация
17.04.2026
Оқу орнынан – өндіріске
Аймақтар
17.04.2026
Межелі жұмыстар атқарылуда
Аймақтар
17.04.2026
Жамбылда теміржолшы-энергетиктерге арналған демалыс аллеясы ашылды
Жаңалықтар
17.04.2026
Белсенді әйелдер бас қосты
Жаңалықтар / Мұрағат
17.04.2026
Қазақстан теміржолшысы газеті, №29 17 сәуір 2026 жыл
Аймақтар
16.04.2026
Жасыл инфрақұрылым – табиғи тосқауыл
Спорт
16.04.2026
Қызылордада теміржолшы ардагерлер арасында шахматтан турнир өтті
Жаңалықтар
16.04.2026
ALT Astana колледжінде логистиканың заманауи трендтері талқыланды
Жүк тасымалы
16.04.2026
Қазақстан мен Қытай арасындағы теміржол тасымалы тұрақты өсімді сақтап отыр
Әлемде
16.04.2026
Еуропалықтар теміржолды көбірек таңдай бастады
Жүк тасымалы
16.04.2026
Орталық дәліз арқылы Ухань мен Баку арасында жүк пойызы іске қосылды
Жаңалықтар
16.04.2026
Биыл қандай теміржол желілері іске қосылады?
Әлемде
15.04.2026
Перуде болған пойыз апатынан кейін теміржол қауіпсіздігі ережелері қайта қаралуда
Жаңалықтар
15.04.2026
Жаңа буын бағыттамалары сынақтан өтуде
Жаңалықтар
15.04.2026
Қазақстан мен Түркия сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады