Вокзалдағы кәсіпкерлердің құқықтары қорғалады
Теміржол саласы – еліміздің транзиттік әлеуетін арттыратын, экономикалық қауіпсіздік пен аймақтық дамудың тірегі саналатын стратегиялық сала. Бұл бағытта қызмет ететін кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау және олардың бизнесіне негізсіз араласуларға жол бермеу – прокуратура органдары жұмысының басым бағытының бірі.
Прокуратура теміржол вокзалдарында және тасымал инфрақұрылымында жұмыс істейтін кәсіпкерлерге қатысты тексерулердің заңдылығын қамтамасыз етіп, «заңға бағынатын бизнес – қорғалатын бизнес» деген қағидатты ұстанады.
Прокуратура органдары кәсіпкерлерге қатысты негізсіз тексерулерді азайту бағытын ұстанып, негізгі қағидасы - заңға бағынатын бизнес бюрократия мен басымшылықтан зардап шекпеу.
Бұл бағытта Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының м.а. 2020 жылғы 25 желтоқсандағы №162 бұйрығымен бекітілген Қағидасы ерекше рөл атқарады. Ол кәсіпкерлерге қатысты тексерулерді жүргізу тәртібін нақты реттейді. Прокурорлар әрбір тексерудің заңдылығын тексеріп, қадағалап отыруға міндетті.
Мысалы, осындай міндеттерді орындаудың нәтижесінде Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің көліктегі департаментімен (бұдан әрі – Департамент) 2025 жылы мемлекеттік органдардың кәсіпкерлік субъектілердің қызметіне қатысты 531 тексерулер тіркелуге жолданып, оның ішінде, 18 тексерулер тіркеуден бас тартылған және 6 тексерулер заңсыз деп танылып, осы заң бұзушылық фактілері бойынша 24 прокурорлық қадағалау актілері енгізілді, нәтижесінде 32 лауазымды тұлғалар жауапкершілікке тартылған.
Сонымен қатар вокзалдар мен жүк тасымалдау орындарында кәсіпкерлердің өтініштерін жедел қабылдайтын прокуратураның мобильді топтары тәулік бойы жұмыс істейді. Бұл топтардың мақсаты – заңсыз тексерулерді болдырмау, тексеру жүргізу орнында дереу болу, кәсіпкерлердің құқығын жедел қорғау.
Цифрлық бақылаудың негізгі құралы – "Тексеру субъектілері мен объектілерінің бірыңғай тізілімі" автоматтандырылған жүйесі. Бұл жүйе теміржол саласындағы бизнеске қатысты кез келген тексеруді тіркеуді, заңсыздықтарды болдырмауды қамтамасыз етеді.
Теміржолдағы инвесторлар мен жүк тасымалында жұмыс істейтін кәсіпкерлер үшін де жеке қорғау тетіктері бар. Енді олармен байланысты барлық тексерулер мен әкімшілік істер электронды түрде ғана прокурорлармен келісіліп, «Qamqor» мобильді қосымшасы арқылы бақыланады.
Теміржол саласындағы кәсіпкерлердің заңды құқықтарын сақтау – тек бизнес мүддесін қорғау емес, бұл – елдегі логистикалық тұрақтылық пен транзиттік табыстың негізі. Бұл бағыттағы жұмыс әрі қарай да жүйелі түрде жалғасып, күшейтіле түседі.
Талғат Айнабеков
Көліктегі департаменттің аға прокуроры