Темір жолдың цифрлық жүрегі
Ақтөбе облысы бойынша меншікті тілші
Батыс өңірлік пойыздар қозғалысын басқару орталығы 2025 жылдың қорытындысы бойынша еліміздегі үздік өңірлік басқару орталығы атанды. Бұл – бір күннің немесе бір жылдың жетістігі емес, бірнеше жылға созылған жүйелі жаңғырту, цифрландыру және кәсіби еңбектің жемісі.
Ақтөбеден басқарылатын бес өңірдің теміржол қозғалысы бүгінде цифрлық дәуірдің жаңа мүмкіндіктерін айқындап, орталықтың ел экономикасы мен көлік логистикасындағы стратегиялық маңызын тағы бір мәрте дәлелдеді.
Үздік ұжымға арнайы бардық. Себебі оның тоқтаусыз жұмыс істеуі – өндірістің, сауданың, экспорт пен импорттың, миллиондаған жолаушының уақытылы қозғалысының кепілі. Үздік өңірлік басқару орталығы атанудың артында бірнеше жылдық жүйелі жұмыс, цифрландыру, кәсіби мамандардың еңбегі мен қауіпсіздік мәдениеті жатыр.
Орталық басшысы Дархан Құланбаев бір қабатта қатар-қатар орналасқан әр өңір диспетчерлерін аралап жүріп таныстырды. Иә, Батыс Қазақстандағы теміржол тасымалын басқару жүйесі соңғы жылдары жаңа кезеңге қадам басты. 2020 жылы іске қосылған Батыс өңірлік пойыздар қозғалысын басқару орталығы (РЦУП-1) тек диспетчерлік қызметті бір орталыққа шоғырландырып қана қоймай, тасымал тиімділігін арттыруға, қауіпсіздікті күшейтуге және цифрлық технологияларды енгізуге мүмкіндік берді. Бүгінде орталықтың жұмысы мыңдаған шақырым темір жолдағы қозғалыстың үздіксіз әрі қауіпсіз ұйымдастырылуына негіз болып отыр.
2020 жылдың қазан айында Батыс өңіріндегі пойыз диспетчерлері жаңа өңірлік басқару орталығына көшірілді. Бұл шешім қозғалысты басқарудың тиімділігін арттырып, өндірістік процестерді оңтайландырды. Орталық құрылғанға дейін өңірде 30 пойыз учаскесі жұмыс істесе, бүгінде олардың саны 23-ке дейін қысқарған. Оның ішінде жеті учаске біріктіріліп, басқару жүйесі ықшамдалды. Дархан Ұйқасұлының айтуынша, мұндай өзгерістер диспетчерлік шешімдерді жылдам қабылдауға және ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік берді.
РЦУП-1 қызмет көрсететін теміржол желісінің пайдалану ұзындығы 4 864 шақырымды құрайды. Бұл – еліміздің ең маңызды транзиттік бағыттарының бірі. Өткен жыл Орталық үшін өндірістік көрсеткіштердің жақсарған кезеңі болды. Жүк айналымының жоспары 104,7 пайызға орындалып, 2024 жылмен салыстырғанда 10,2 пайызға артты. Өсімнің негізгі себебі – Ресеймен шекарадағы түйісу бекеттері арқылы келетін импорттық және транзиттік жүк ағынының көбеюі. Бұл бағыттағы көлем өткен жылмен салыстырғанда 8 пайызға ұлғайды. Сонымен бірге пойыздарды қалыптастыру жоспарының бұзылуына жол берілген жоқ. Жүк және жолаушылар пойыздарының кестеге сай келуі де жақсара түсті.
– Қазіргі таңда халықаралық дәліздердің ішінде Транскаспий халықаралық көлік бағытының рөлі ерекше. РЦУП-1 деректеріне сәйкес, контейнерлік пойыздардың маршруттық жылдамдығы тәулігіне 678 шақырымға жеткен. Бұл халықаралық жүк тасымалының қарқыны артып келе жатқанын және Батыс өңірдің логистикалық әлеуетінің күшейгенін көрсетеді, – деді Батыс өңірлік пойыздар қозғалысын басқару орталығының бастығы Дархан Құланбаев.
Орталық басшысы 2026 жылдың алғашқы алты айының қорытындысында негізгі кіріс көрсеткіші – жүк айналымы 35,6 млрд тонна-шақырым неттоны құрайтынын атап кетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 3 пайызға немесе 1 млрд тонна-шақырымға жоғары. Өсімге тағы да Ресей бағытынан келетін импорттық және транзиттік жүк көлемінің артуы, сондай-ақ өңірдегі жүк тиеудің көбеюі ықпал еткен.
Батыс өңірлік пойыздар қозғалысын басқару орталығында қызметкерлерді қолдау мен олардың кәсіби дамуына ерекше көңіл бөлінеді. Барлығы 225 қызметкер еңбек етсе, олардың арасында 30 жасқа дейінгі жастар аз емес. Жас мамандарды даярлау жүйесінде тәлімгерлік институтына ерекше көңіл бөлінеді. 2026 жылдың алғашқы жартысында 171 қызметкер оқытылып, 12 техникалық сабақ және 2 тәжірибелік оқу-жаттығу өткізілген. Орталық қызметкерлері тек ҚТЖ жүйесінде ғана емес, халықаралық деңгейде де өз әлеуетін дәлелдеп жүр.