Бір суреттің тарихы...

Темір жол тарихы
04.08.2023, 10:59
Меруерт Умирзакова

Осыдан жарты ғасырдан астам уақыт бұрын, дәлірек айтсақ 58 жыл бұрын түсірілген бұл сурет ерекше қызығушылығымызды туғызды. Аса бағалы да құнды дүние тауып алғандай қуанып, таңданысымызды да жасыра алмадық...

Кәдімгі түлектер виньеткасы. Өткен ғасырдың ортасында түсірілген бұл суретте сол кездегі кеңестер одағы деген алып елдің астанасы Мәскеуде оқыған қазақ жастары бейнеленген. Әйтсе де, олар бертін келе Қазақ темір жолының қадау-қадау тұлғаларына айналған студенттер екені тарихи фотосуреттің бағасын арттыра түсетіні сөзсіз. Соғыстан кейін, 60-жылдары Мәскеудегі теміржол институтында (МИИТ) осыншама қазақ жастарының оқығаны, шынымызды айтсақ, таңданысымызды тудырды. Демек, сол кезде 18-24 жас аралығындағы бұл студент жастар соғыстың алдында немесе соғыс жылдары дүниеге келген ұрпақ болды ғой. Қыз-жігіті аралас алпысыншы жылдардың жастары бүгінгі құрдастармен салыстырғанда ересек көрінеді және бүгінгі жастарға қарағанда жүздерінен біртүрлі зиялылық сезілгендей ме, қалай...  

Әрине деп ойладық, бұлар тегін жастар емес, Қазақстанның әр өңірінен таңдап Мәскеуге оқуға жіберген Қазақ темір жолының үкілі үміттері болғаны анық. Олардың әрбірі өздеріне жүктелген миссияны, ел аманатын жақсы түсінген. Өз-өздеріне сенімді, білімге құштар бұл жастар күні ертең тауды бұзып, тасты жарып, Ұлы Қазақ темір жолының көсегесін көгертетін айтулы тұлғалар болып қалыптасатыны олардың парасат тұнған жүздерінде тұр. Көпшілігі жауапты, биік лауазымды қызмет атқарып, саланың ең мәртебелі марапаты «Құрметті теміржолшы» белгісіне ие болып, отандық теміржол саласының дамуы мен өркендеуіне өз қолтаңбаларымен ескерткіш қалдырғаны дау тудырмайды.  

Кеңестер одағында бір ғана ұлт пен ұлыс бар деген түсінік қалыптасқан заманда қылышынан қан тамған қызыл коммунистер қаһарынан жасқанбай оларға «Қазақ студенттері» деп жаздырған қандай күш? Сол жылдары Мәскеуде оқитын қазақ жастары құрған «Жас тұлпар» қозғалысы компартия тарапынан қандай қуғынға ұшырағаны тарихтан белгілі. Мүмкін мынау суреттегі жастардың ішінде де сол жас тұлпарға мүше болғандар бар шығар... Қиял шіркін бізді талай қиырларға жетелеп әкетті....  

Айта кетейік, бұл құнды фотосуретті бізге көрсеткен «Қазкөліккәсіп» ҚБ төрағасының орынбасары Бақытжан Қуанышевтың өзі де МИИТ түлегі.  

– Өткен ғасырдың 60-65 жылдары МИИТ-те білім алған қазақ жастары шын мәнінде бұдан да көп болған. Көбісі елге танымал белгілі тұлғалар, мықты мамандар болып қалыптасты. Мен білетін бірнеше мықты теміржолшы жоқ мұнда. Екі рет «Құрметті теміржолшы» атағын алған Қазақстандағы төрт адамның бірі – Мұқан Пірімбетов, Орман Шуданов пен Тойкен Қангереев те сол тұста Мәскеуде оқыды... – деп мәлімет берді техника ғылымдарының докторы, кезінде ҚазАТК ректоры болған белгілі теміржол көлігінің ардагері.  

Айтуынша, суреттің түпнұсқасын ҚТЖ Ардагерлер кеңесінің төрағасы Болатбек Дүйсемәлиевтің жеке архивінен кездестіріп, дереу бірнеше көшірмесін жасатып алған. Бақытжан Мұханбетұлының рұқсатымен «ВСПОМИНАЯ МИИТ» (ALMA MATER) атты көлемді автобиографиялық еңбегімен таныса келе, кезінде МИИТ Қазақстан үшін расымен кадрлар ұстаханасы болғанына көз жеткіздік. Жоғарыдағы тізімді әрі қарай Шманов Марат, Айдарқұлов Қаражан, Күленова Фатима, Молдасалиев Болатбек, Аяпов Үмбет, Қалмұрзаев Мінуар, Көріспаев Қамбар, Базилов Қуаныш, Дүйсемалиев Болатбек, Бекжанов Кабдолда, Марат Жұмабаев, Досаев Бекболат, Күдербеков Мәлік, Алтаев Нұрлан, Жарылқағанов Мұрат, Үзенбаев Мейрамалы, Сағатов Әнуарбек, Байдаулетов Нұржан, Шоқанова Қарлығаш, Аманбаев Дүйсенбек, Ибраимбаев Жанат, Ұйқасбаев Алмас, Байтаев Серік, Жәкішев Ержан, Аспаева Зүбайда, Дәрібаев Шыңғыс, Аманшина Сәния... тағысын тағы танымал теміржолшылар тізімімен толықтыра беруге болады.  

Әрине, бұл студенттердің біразы кейін елге танымал азаматтар болғаны анық. Отандық теміржол көлігінде талай жыл тер төккен олардың көбі даңқты теміржолшылар династиясының өкілі болуы бек мүмкін, бүгінде ұлдары немесе немерелері әке жолын жалғап жүрген де болар. Алдағы уақытта олар туралы мәлімет жинап, сериялы мақалалар жариялауға тырысамыз.

 

Жаңалықтар
13.04.2024
Қазақстан теміржолшылары жаппай сенбілік өткізді
Жаңалықтар
13.04.2024
Ұлттық тасымалдаушы тағы үш қосымша пойыз тағайындайды
Жаңалықтар
13.04.2024
ҚТЖ пойыз билеттерінің құнын бұрынғы деңгейде сақтайды
Аймақтар
12.04.2024
Маңғыстау станциясынан Атырауға техника, құрал-жабдықтар жөнелтілуде
Жаңалықтар
12.04.2024
Су тасқыны: техникалар ҚТЖ пойыздарымен тасымалданды
Қауіпсіздік
12.04.2024
Жол бойындағы төрт түлік жолаушылардың өміріне қауіп төндіріп тұр
Темір жол тарихы
12.04.2024
Қазақ темір жолының 120 жылдығына орай көрме өтті
Жүк тасымалы
12.04.2024
Жүктерді темір жол көлігімен тасымалдау бірінші тоқсанда 2,4% өсті
Жаңалықтар / Мұрағат
12.04.2024
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №32 12 сәуір 2024 жыл
Қауіпсіздік
12.04.2024
Темір жолды белгіленбеген жерден кесіп өткен 11 мыңнан астам азамат әкімшілік жауапкершілікке тартылды
Аймақтар
12.04.2024
Атырауда методикалық сабақ өтті
Жаңалықтар
12.04.2024
Вокзал маңы абаттандырылады
Жолаушылар тасымалы
11.04.2024
Жолаушылар пойызында қыз бала дүниеге келді
Әлеумет
11.04.2024
«Кедентранссервис» су тасқынынан зардап шеккендерге көмек жіберді
Аймақтар
11.04.2024
Теміржолшыларға алғыс айтты
Аймақтар
11.04.2024
Қызылордада экологиялық айлық аясындағы жұмыстар жалғасуда
Жаңалықтар / Апта саны
11.04.2024
7 мыңнан астам адам су басқан аймақтардан пойызбен шығарылды
Әлеумет
11.04.2024
Түркістан станциясы су тасқынынан зардап шеккендерге біркүндік еңбек ақысын аударды
Инфрақұрылым
11.04.2024
Елімізде жүк және жолаушылар тасымалына инвестиция үш есе артқан
Әлеумет
11.04.2024
«Жолаушылар тасымалы» АҚ су тасқыны қаупі бар аймақтардан балаларды тасымалдайды