ТХКБ арқылы жүк тасымалы алты есеге артып, Қазақстанның ықпалы күшейді
Қазақстан Еуразия кеңістігіндегі басты логистикалық тораптардың біріне айналып келеді. Соңғы жылдары әлемдік сауда бағыттарының өзгеруі, геосаяси ахуал мен жеткізу тізбектеріндегі тұрақсыздық Орталық Азия елдерінің транзиттік әлеуетіне деген қызығушылықты айтарлықтай арттырды. Осындай жағдайда Қазақстан өзінің географиялық артықшылығын тиімді пайдаланып, көлік-логистика саласын экономиканың негізгі драйверлерінің біріне айналдыруға күш салып отыр, деп хабарлайды Rail-news.kz.
Астанада өткен V Еуразиялық экономикалық форум аясында ұйымдастырылған «Жаңа заман жағдайындағы еуразиялық сауда және логистика» атты сессияда Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев еліміздің осы бағыттағы басымдықтарына тоқталды. Министрдің айтуынша, бүгінде Қазақстан аумағы арқылы 13 халықаралық көлік дәлізі өтеді. Оның бесеуі теміржол, сегізі автомобиль бағыттары. Бұл елдің Еуропа мен Азия арасындағы маңызды транзиттік көпірге айналып келе жатқанын көрсетеді.
Соңғы жылдары ерекше назар Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамытуға аударылып отыр. Орта дәліз деп аталатын бұл маршрут Қытайдан Еуропаға жүктерді Қазақстан, Каспий теңізі, Әзербайжан мен Грузия арқылы жеткізуге мүмкіндік береді. Әлемдік нарықтағы өзгерістерден кейін бұл бағытқа сұраныс күрт өсті.
Ресми мәліметке сәйкес, соңғы бес жылда ТХКБ арқылы жүк тасымалы көлемі 0,8 миллион тоннадан 4,5 миллион тоннаға дейін жетіп, алты есеге артқан. Бұл жай ғана статистикалық өсім емес. Бұл Қазақстанның халықаралық сауда жүйесіндегі рөлінің күшейіп келе жатқанын аңғартады. Сонымен қатар контейнерлік тасымал көлемінің артуы да логистикалық инфрақұрылымның жаңа деңгейге көтеріліп жатқанын көрсетеді. Қазіргі уақытта Орта дәліз арқылы жылына шамамен 6 миллион тонна жүк тасымалданады. Ал 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 10 миллион тоннаға дейін жеткізу жоспарланған.
Қазақстан тек Транскаспий бағытымен шектеліп отырған жоқ. Ел «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізін дамыту арқылы Иран, Парсы шығанағы елдері, Үндістан мен Пәкістан нарықтарына шығуды көздеп отыр. Бұл бағыт Қазақстан үшін жаңа сауда мүмкіндіктерін ашып қана қоймай, Еуразиядағы көлік ағындарын әртараптандыруға жол береді.
Соңғы жылдары инфрақұрылымдық жобаларға да басымдық берілуде. Ақтау мен Құрық порттарын кеңейту, жаңа контейнерлік терминалдар салу, теміржол желілерін жаңғырту жұмыстары осының дәлелі. Мойынты – Қызылжар, Дарбаза – Мақтаарал, Бақты – Аягөз секілді теміржол учаскелерін дамыту жобалары ішкі және халықаралық тасымалдың тиімділігін арттыруға бағытталған.
Бұдан бөлек, Қазақстан шекара маңындағы сауда-логистикалық хабтарды дамытуға да ерекше көңіл бөліп отыр. «Қорғас торабы», «Каспий торабы» және Ресей, Қырғызстан, Өзбекстан бағытындағы трансшекаралық орталықтар аймақтық сауданы жандандыруға ықпал етеді. Мұндай хабтар жүктердің жылдам қозғалуына, кедендік рәсімдерді оңайлатуға және экспорттық әлеуетті күшейтуге мүмкіндік береді.
Цифрлық сауданың дамуы да қазіргі логистика саласының маңызды бөлігіне айналды. Бүгінде Қазақстандағы электрондық сауда көлемі 4 трлн теңгеге жеткен. Бұл бөлшек сауданың шамамен 15 пайызын құрайды. Елде электронды төлем жүйелері, цифрлық логистика сервистері мен кедендік әкімшілендірудің жаңа тетіктері енгізіліп жатыр. Мұның бәрі халықаралық сауда үдерістерін жылдам әрі ашық етуге бағытталған.
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның көлік және логистика саласына жасап жатқан инвестициялары ұзақмерзімді экономикалық стратегияның маңызды бөлігі саналады. Өйткені болашақта жаһандық бәсекелестік тек өндіріс көлемімен емес, тауарды тез әрі тиімді жеткізу мүмкіндігімен де өлшенеді. Осы тұрғыдан алғанда Қазақстан Еуразиядағы негізгі логистикалық орталықтардың біріне айналуға ұмтылып отыр.