Елімізде теміржол транзитін автоматтандыру аясы кеңейді
Қазақстанда теміржол көлігімен өтетін транзиттік жүктерді кедендік рәсімдеу үдерісі одан әрі жеделдетілмек. 17 тамыздан бастап транзиттік декларацияларды автоматты түрде шығару бойынша пилоттық жоба жаңа теміржол бағыттарына кеңейтілді, деп хабарлайды Rail-news.kz.
Жоба контейнерлік пойыздар Қазақстан аумағынан жүкті түсірмей өтіп, әрі қарай үшінші елдерге жөнелтілетін «өтпелі транзитті» дамыту мақсатында 2024 жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Оның негізгі мақсаты мемлекеттік, соның ішінде кедендік бақылаудан өту уақытын қысқарту және теміржол өткізу пункттерінің өткізу қабілетін арттыру.
Өткізу уақыты бірнеше есеге қысқарды
Пилоттық жобаның алғашқы кезеңінде транзиттік декларацияларды автоматты түрде шығару «Алтынкөл – Сарыағаш», «Алтынкөл – Морпорт» және «Алтынкөл – Теміржол – Брест-Северный» бағыттарында енгізілді.
Автоматтандырудың нәтижесі бірден байқалған. Бұған дейін бір контейнерлік пойыздың өткізу пунктінен өтуіне шамамен 3 сағат қажет болса, жаңа жүйе бұл уақытты 30 минутқа дейін қысқартуға мүмкіндік берді.
Теміржол транзитінде уақыттың маңызы ерекше. Пойыздың шекарада ұзақ тұруы бүкіл логистикалық тізбекке әсер етеді. Сондықтан бірнеше сағатты ондаған минутқа дейін қысқарту Қазақстанның транзиттік әлеуетін арттыруға тікелей ықпал етеді.
Автоматты режимдегі декларациялар саны артып келеді
Жобаның тиімділігі декларациялардың жалпы санынан да көрінеді. 2025 жылы автоматты режимде 137,5 мыңнан астам транзиттік декларация ресімделген.
Оның ішінде Еуропа бағыты бойынша 4,8 мың, Орталық Азия бағыты бойынша 105,4 мың, ТКД бағыттары бойынша 27,2 мың декларация автоматты түрде шығарылды.
2026 жылдың алғашқы жеті айында бұл көрсеткіш 92,1 мыңнан асты. Оның ішінде Еуропа бағытына 13,2 мың, Орталық Азия бағытына 58,3 мың, ТКД бағыттарына 20,6 мың декларация тиесілі.
Бұл көрсеткіштер транзиттік тасымал көлемімен қатар, кедендік рәсімдерді цифрландырудың ауқымы да өсіп келе жатқанын көрсетеді.
Жоба жаңа бағыттарды қамтыды
Жиналған тәжірибе мен оң нәтижелерді ескере отырып, 17 тамыздан бастап пилоттық жобаның қолданылу аясы кеңейтілді.
Енді транзиттік декларацияларды автоматты түрде шығару «Алтынкөл – Брест-Восточный – Брест-Центральный теміржол станциялары» және «Теміржол – Брест-Восточный – Брест-Центральный теміржол станциялары» маршруттарында да қолданылады.
Бұл бағыттардың кеңеюі Қазақстан арқылы өтетін халықаралық теміржол тасымалдарының жылдамдығын арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін құжат рәсімдеу мен шекаралық процедураларды жеңілдетуге жағдай жасалады.
Қазақстан үшін бұл бастаманың маңызы тек кедендік рәсімдерді автоматтандырумен шектелмейді. Ел аумағы арқылы Қытайдан Еуропаға, сондай-ақ Орталық Азия елдеріне бағытталған транзиттік ағындардың көлемі артқан сайын, шекарадағы әрбір операцияның жылдамдығы маңызды бола түседі.
Сондықтан транзиттік декларацияларды автоматты түрде шығару жүйесі теміржол логистикасын цифрландырудың нақты құралдарының біріне айналып отыр. Ал оның жаңа бағыттарға енгізілуі Қазақстанның халықаралық көлік дәліздеріндегі позициясын күшейтуге бағытталған қадам ретінде қарастырылады.
Алдағы кезеңде мұндай цифрлық шешімдердің ауқымын кеңейту транзиттік пойыздардың өткізілу уақытын қысқартуға ғана емес, Қазақстан аумағы арқылы өтетін халықаралық жүк ағынын ұлғайтуға да әсер етуі мүмкін.