Әскери күзеттің әлеуеті зор

Әскерилендірілген теміржол күзеті – ғасырдан астам уақыт бойы теміржол бойында объектілер мен жүктердің қауіпсіздігін қамтамасыз етіп келе жатқан мамандандырылған қызмет. Құқық қорғау органдары мен жеке қауіпсіздік агенттіктері бар елде әскерилендірілген күзет неге қажет?

Бұл сұраққа «Магистраль» форумы алаңында өткен дөңгелек үстелде «ӘТЖК» ЖШС ұйымдастырушылық-бақылау қызметінің басшысы Рустам Сәбитов жауап берді. Ол магистральдың кешенді қауіпсіздік жүйесіндегі ӘТЖК-нің бірегей рөліне тоқталып, жан-жақты түсіндірді.  

Оның айтуынша, әскери теміржолшылардың кәдімгі күзет кәсіпорындарынан айырмашылығы – ӘТЖК қызметкерлері тек қорғауды қамтамасыз етпейді, соған қоса олар кәсіби теміржолшылар. Олар теміржолдың барлық технологиялық процесін біледі және инфрақұрылымның ерекшеліктерін түсінеді. Бұл артықшылықтары оларға жүктерді ұрлау, жолдың жоғарғы құрылымына зақым келтіру және басқа да бұзушылықтар сияқты оқиғалардың алдын алуға үлкен мүмкіндік береді.  

Бүгінгі таңда магистральдағы қауіпсіздікті 6 мыңнан астам қызметкері бар 87 атқыштар бөлімшесі мен 28 мобильді топ қамтамасыз етеді. 2024 жылы ӘТЖК 36 миллион теңге сомасына 102 ұрлық әрекетінің алдын алды.  

– Былтыр болған оқиғалардың саны 2023 жылға қарағанда азайды, алайда бұл нақты көрсеткіш емес, өйткені ұрлықтың уақыты мен орнын болжау мүмкін емес. Қызметкерлер күн сайын 45 мыңға жуық вагонды, соның ішінде құнды және қауіпті жүктерді, сондай-ақ транзиттік маршруттар бойынша жарты миллионнан астам контейнерді күзет қызметімен қамтыды. Транзиттік маршруттарда қауіпсіздікті қамтамасыз ету шеңберінде «тар жерлерді» анықтау бойынша іс-шаралар жүргізіледі. Мәселен, «ҚТЖ» ҰК» АҚ трансформациясы және ведомстволық күзет жүйесін жаңғырту шеңберінде оларды жою үшін күзет қызметі бағытында тиісті заңнамаға бірқатар өзгерістер енгізу ұсынылды, – дейді Рустам Сәбитов.  

Айтуынша, бүгінде әскерилендірілген күзет негізінен әскери жабдықтармен және байланыс құралдарымен жабдықталған. Технологиялық жаңғыру жағдайында ӘТЖК қызметкерлерді жабдықтауды, соның ішінде заманауи киім-кешек пен құралдарды жақсартуға тырысады. Атқыштар командаларының бірқатар процестерін оңтайландыру қазірдің өзінде қосымша операцияларды 38% қысқартуға мүмкіндік берді, мысалы вагондарды тексеру сияқты негізгі операцияларды ғана қалдырды. Бұл Қарағанды – Астана, Павлодар – Астана, Көкшетау – Астана және Тобыл – Астана сияқты жүк ағыны тығыз учаскелерде жұмыс тиімділігін айтарлықтай арттырды. 

Сондай-ақ транзиттік жүктер көлемінің өсуіне байланысты ӘТЖК өкілеттіктерін кеңейту ұсынылады, өйткені күзет қызметі елдің имиджіне және экономикалық құрамдас бөлігіне әсер етеді. ӘТЖК басқа құрылымдармен, жеке күзет кәсіпорындарымен бәсекелестік орта құра отырып жұмыс істейді. Сонымен қатар тиімділікті арттыру үшін құқық қорғау органдарымен және басқа да күштік құрылымдармен бірге белсенді өзара іс-қимыл жүргізілуде. Жүк жөнелтушілермен жылжымалы құрамды қорғау құралдарын орнату бойынша жұмыс жүргізілуде, бұл да тасымалдау қауіпсіздігін арттыруға ықпал етеді.