Ұлы құрылыс рухы

Темір жол тарихы
24.08.2020, 14:35
Елена Колдасбаева

Собственный корреспондент по Алматинской области

Түрксіб – көптеген есімдер мен деректер және оқиғаларды топтастырған құбылыс. Ал темір жол көлігіндегі Орталық мұражайда сақталған, өткен ғасырдың 30-шы жылдары шыққан «Правда» газетінің сарғыш тартқан беттерінен бұл жолды адамдардың қандай ерлікпен тұрғызғанын, ұлы жол оларды қалай тәрбиелегенін байқауға болады.  

Түркістан-Сібір магистралі өте ауыр жағдайда салынғаны тарихтан белгілі. Жолдың көп жерінде жол таулар, жыралар, өзендер, сусыз жазық далалармен қиылысып жатты. Жазда адамдар 60 градусқа дейінгі ыстық аптапта, қыста қарлы боранда жұмыс істеді.

Жолдың құрылысына 40 мыңға жуық жұмысшы мен инженерлік-техникалық жұмысшылар жұмылдырылды. Тек бір ғана Ертіс өзенін кесіп өтетін көпірдің өзін салуға үш ауысымда 850 жұмысшы жұмыс істеді.

Расында мидай жазық дала мен құм жерлерді, буырқанған өзендерді бағындырған адамдардың еңбегіне таң қалмасқа болмайды, олар 180 текше метр тас, бетон, темір-бетон қатпарларды салып, жерді күрекпен, машинамен күреп, алда магистраль салу үшін 23 текше метр жерді дайындап отырды.

Мұражайда Шоқпар асуындағы оқиғалар, құрылысшылар жолында тұрған даланың «мәрмәр сақшылары» ерекше көрініс тапқан.

«Құрылысшылар асуға қарай алынбайтын қамалға бара жатқандай аяңдады. Ұңғымаларға аммонал жарылғышы салынып, білте тұтатылды. Үлкендігі орасан зор, салмағы 50 келіге дейінгі тастар, кіп-кішкентай ядро күшінен 200 метрге дейін қашықтыққа шашырап жатты. Табиғат ана тұрғызған қамал құрылысшыларға бағынғысы келмейтіндей» деп жазады сол кездегі басылым.

Шоқпарды жеңу үшін құрылысшыларға 5 мыңға жуық ұңғыманы іске қосып, оларда 4 тонна аммонал пайдалануға тура келді. Әрбір жарылыс сайын таулы жырада қисық жоталар, тісті аңғарлар пайда бола берді. Оны түзеу үшін тағы да тесіп, жаруға мәжбүр болды.

Мұндай кезең Түрксібтің барлық құрылысына тән болды. Адамдар еш қиындыққа қарамай жұмысын жалғастыра берді. Ұлы құрылыс жайында тек «Правда» ғана жазып қойған жоқ. Мұражайда Түрксіб тарихын «Рельсы гудят» және «Түрксіб» деген көп тиражды газеттер де сақтап тұр.

Оның қызметкерлерінің бірі белгілі жазушы, журналист Павел Кузнецов болды. Ол керемет очерктер жазып қалдырды. Түрксіб тарихында алаштың қоғам қайраткері Тұрар Рысқұловтың, құрылыс бастығы Владимир Шатовтың, қазақтан шыққан тұңғыш теміржолшы Мұхамеджан Тынышпаевтардың есімі алтын әріппен мәңгі жазылып қалды. 

Әлемде
18.06.2024
Мамырда Қытай-Еуропа бағытындағы жүк пойыздар рекордтық көрсеткішке жетті
Инфрақұрылым
18.06.2024
Шымкенттің вокзалы жаңа келбетке ие болды
Жолаушылар тасымалы
18.06.2024
Елдің батысына су жаңа вагонмен қамтылған пойыздар жүре бастады
Жаңалықтар
18.06.2024
Теміржолда киіктердің қоныс аудару жолдарын қамтамасыз ету жұмыстары жүргізілуде
Жаңалықтар / Мұрағат
18.06.2024
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №51 18 маусым 2024 жыл
Әлемде
17.06.2024
Үндістанда екі пойыз соқтығысып, 15 адам қаза тапты
Жаңалықтар
17.06.2024
Қазақстанның екі қаласындағы теміржол бекеттерінде жөндеу жұмыстары толығымен аяқталды
Жаңалықтар
17.06.2024
Пойыздағы адамдардың мазасын алған мас жолаушы айыппұл арқалады
Қауіпсіздік
17.06.2024
Маңғыстауда биыл 12 мал пойыздың астына түскен
Жүк тасымалы
17.06.2024
Жіңішке жүк станциясының бүгінгі жай-күйі
Әлеумет
17.06.2024
Теміржолшылар Құрбан айтта қайырымдылық жасады
Әлеумет
17.06.2024
Депоның бірнеше қызметкері құрметті демалысына шықты
Әлеумет
17.06.2024
Пойыздың терезесіне тас лақтыру тиылмай тұр
Жаңалықтар
17.06.2024
Ақтау порты контейнерлерді ауыстырып тиеудің айлық көлемі бойынша рекорд орнатты
Жолаушылар тасымалы
14.06.2024
Бурабай бағытындағы пойыздарда жолаушылар саны үш жыл ішінде 10 есе өсті
Жаңалықтар
14.06.2024
Маңғыстауда ретро көліктер шеруі өтті
Спорт
14.06.2024
Шетпе станциясында теміржол мекемелері арасында шағын футболдан турнир өтті
Жаңалықтар
14.06.2024
Парламентте ҚТЖ-ның қаржылық жағдайы сөз болды
Жүк тасымалы / Апта саны
14.06.2024
Бес айда темір жол көлігімен 102 млн тоннадан астам жүк тасымалданды
Жаңалықтар / Мұрағат
14.06.2024
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №50 14 маусым 2024 жыл