Хромтау – Алтынсарин: он екі жыл есебі

Ақтөбе өңірі мен еліміздің солтүстігін және орталығын жалғайтын Хромтау – Алтынсарин темір жолы құрылысы басталмай жатып, оған Ғасыр жобасы деген атау берілді. Құлазып жатқан иен далада темір жол өтеді деп деген ой ешкімге келмесе керек. Бұл кезде Қазақстанның елордасы Астана болғанына да он жылға таяп қалған еді. Ал бас қалаға жету үшін жолаушылар Ресейді айналып, шекарадан өтуде көп уақытын жоғалтатын. Сонымен, 400 шақырымнан асатын Хромтау – Алтынсарин темір жол желісінің құрылысы 2001 жылы маусым айында басталып, алғашқы темір жол көлігі жаңа тармақпен 2005 жылдың желтоқсан айында жүрді. Аталған бағыттағы темір жол желісінің 402,5 шақырымын магистральдық, 40,22 шақырымын станциялық жолдар алып жатыр. Жобаны жүзеге асыру барысында 13 станция мен разъезд, 11 көпір, 151 су құбыры жаңадан іске қосылды. Межеленген қаржының бір бөлігі республикалық бюджеттен, екінші бөлігі «ҚТЖ» ҰК» АҚ есебінен бөлінді. Алтынсарин – Хромтау темір жолын салу арқылы Қазақстанның солтүстік-батыс бөлігіндегі темір жол желісін толыққанды қалыптастыру жұмысы аяқталды. Нәтижесінде, республиканың батыс бөлігіне жүк тасымалдау, соның ішінде астық экспорттауға жұмсалатын тасымал бағасы анағұрлым төмендеді. Жолдың ашылу салтанатында сөз сөйлеген Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев, Хромтау – Алтынсарин темір жол желісі орталық пен шығыс аймақты батыс облыстармен байланыстыруда ара қашықтықты 2 мың шақырымға, жолаушылар үшін 1,5 мың шақырымға немесе 15 сағатқа қысқартқанын атап өтті. Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Қостанай, Қарағанды облыстарынан ет, бидай, металл өнімдерінің мұнайлы өлкеге жеткізілуіне де қолайлылық туды. Жалпы, сол кездегі құзырлы министрлік таратқан мәліметтерге сүйенсек, 2005 жылы қызмет етіп тұрған жол аралығымен 5,5 мың тонна, ал 2006 жылы 8 мың тоннаға жуық жүк тасымалданыпты. Негізінен бұл жолмен, көбінесе, темір рудасы, қара металл, астық, мұнай өнімдері және көмір тасымалданады. Оның үстіне, қазақстандық өнімді Балтық және Қара теңіздер арқылы экспорттауға үлкен мүмкіндік туындады. Ал, жергілікті халық жаңа жолдың салынуынан не ұтты? Әйтеке би ауданының тұрғындары бұрын мұнда жол салынады деген әңгіме тарағанда, бірден сене қоймағандарын айтады. Тіпті, өмірінде пойыз атаулыны көрмегендер көп екен. Содан болса керек, жергілікті билік маман даярлау үшін тұрғындардан арыз қабылдай бастаған кезде, пысықтары ғана құжаттарын тапсырыпты. Бұрын бос кеңістік еді, арғы жағында шағын әуежай болды. Ойын балалары сол маңда жүгіріп ойнайды екен. Өріске мал айдайтын көрінеді. Жылдар өте дәл сол жерлерге темір жол төселіп, пойыз жүйткитіні үш ұйықтаса да тұрғындардың түсіне кірмеген. Өңірде даму, алға жылжу болады деп мінберлерден айтып жатты ғой. Аз уақытта барлығы іске асып, құрылыс жұмыстары қыза бастағанда ғана, елде сенім пайда болды, – дейді темір жолға жұмысқа алғаш болып орналасқандардың бірі, Әйтеке би жол дистанциясының қызметкері Нұрлан Исаев. – Ауылда жұмыс жоқ. Жолдасым да темір жол оқуын оқыған. Азды-көпті тәжірибесі болғанымен, еш жерде тұрақты жұмысқа алмады. Күндердің күнінде ойламаған жерден екеуміз де жаңадан ашылып жатқан екі темір жол мекемесіне орналастық. Ол вагон депосына барды, мен жол дистанциясына кірдім. Бастапқыда пәтер жағалап жүрдік. Бір бөлмені жалға алатын едік. Темір жол тартылғалы оның бағасы да шарықтап кетті. Абырой болғанда, екі-үш жыл дегенде ағайынның көмегімен, жиған-терген қаражатымызға баспана сатып алдық. Бүгінде үш баламыз бар. Үлкені биыл мектеп бітіреді. Шүкір, жағдай жақсы. Он жылда ауылымыз адам танымастай өзгерді. Автожол, темір жол тартылғалы аудан орталығы мүлдем басқа реңге кірді, жаңа сауда орындары ашылды, тұрмыстық техника мен құрылыс материалдары қаладан күн сайын жеткізіліп жатыр. Ауылда жаңа нысандар бой көтеріп, қызмет көрсету орындары ашылды. Жаңа мешітіміз де бар. Жақында Әйтеке би ауданына көгілдір отын тартылып, ауыл халқы мәз-мейрам болды. Салтанатты шараға облыс басшысы Бердібек Сапарбаев та келіп, тұрғындардың қуаныштарымен бөлісті. Қысы қатты өлкенің тұрғындары баспаналарын көмірмен жылытып келсе, енді пеш жағып, әуре-сарсаңға түспейді. Ал, әлеуметтік-экономикалық тұрғыда алар болсақ, жүздеген адамның жұмыспен қамтылуы, мыңдаған жолаушының діттеген жерлерге жылдам жетуі, жүк тасымалының қарқын алуы бәрі Хромтау – Алтынсарин темір жолының салынуымен жандана түсті.

Асқар АҚТІЛЕУ, Әйтеке би