Жабдықтарды жаңғырту ісі қалай жүріп жатыр?
«Қазақстан теміржолшысы» газетінің тілшісі
«ҚТЖ» ҰК» АҚ филиалы Автоматика, телемеханика және телекоммуникация департаментінің 2018-2023 жылдар аралығын қамтитын «Пойыздар қозғалысын басқару орталығы – ПБО» инновациялық жобасы бар. ҚР ИИДМ «Теміржол инфрақұрылымын 500 күнде цифрландыру» бағдарламасына және «ҚТЖ» ҰК» АҚ – «Цифрлы трансформация» іс-шараларына сәйкес жүзеге асырылып жатқан жоба, сайып келгенде, қозғалыс қауіпсіздігін арттыруға бағытталған.
Атап айтқанда, қолданыстағы релелік және баламалы жүйелерден жоғары сенімді микропроцессорлық және цифрлық жүйелерге көшуге, аз қызмет көрсетілетін жабдықты енгізу есебінен жұмыскерлердің еңбек өнімділігін арттыруға бағытталып отыр. ПБО жобасы шеңберінде Ақтөбе, Алматы және Астана қалаларында Батыс, Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік өңірлері бойынша Пойыздар қозғалысын басқарудың үш өңірлік орталығын құру көзделген. Және бұл жағдайда жол бөлімшелерінен пойыз диспетчерлері мен өзге де оперативті қызметкерлердің қоныс аударуы қарастырылған.
– Компания басшылығы Автоматика, телемеханика және телекоммуникация департаменті (ЦШ) алдына өңірлік ПБО-ларды құрумен қатар қысқа уақытта аталған ӨПБО-ларды оперативті-технологиялық байланыс (ОТБ) және радиобайланыспен қамтамасыз ету міндетін қойды. Осыған байланысты белгі беру және байланыс дистанцияларының қызметкерлері өндірістік зауыттардың мамандарын тарта отырып, өз күштерімен Ақтөбе қаласында 2020 жылы ӨПБО-1-де, 2021 жылы Алматы қаласында ӨПБО-2-де, 2022 жылы Астана қаласында ӨПБО-3-те оперативті-технологиялық байланыс сәтті ұйымдастырылды. Оперативті-технологиялық байланыс және ӨПБО-ларда радиобайланысты ұйымдастыру кезінде ЦШ департаментінің мамандары белгі беру және байланыс дистанцияларының қызметкерлерімен бірлесіп, барлық жол бөлімшелерінен ОТБ жабдықтарын бөлшектеу, оларды вагон-летучкалармен ӨПБО-ларға жеткізіп, орнату бойынша ауқымды жұмыстар атқарды. Байланысты ұйымдастыру сызбасының өзгеруіне және диспетчерлік шеңберлердің біріздендірілуіне байланысты ОТБ жабдықтарының конфигурациясына өзгерістер енгізу үшін ОТБ жабдықтарын өндіруші зауыттардың білікті мамандары тартылды, – дейді аталған департаменттің менеджері Талғат Орынбасаров.
Оның айтуынша, ПБО-ның маңызды жобаларының бірі – «Линиялық-аппараттық залдарды жаңғырту» жобасы. Қысқаша ЛАЗ деп аталатын линиялық-аппараттық залдар – «ҚТЖ» ҰК» АҚ қызметкерлері үшін жедел-технологиялық және басқа да байланыстың барлық түрлерін қамтамасыз ететін ірі байланыс тораптары болып табылады. Онда жоғары жиілікті телефония жабдықтары орналасқан, арналардың түзілімін жүргізетін, яғни барлық станциялық арналарды ауыстырып қосуды, тарату, қабылдау және көрші аудандарға беру жүзеге асырылады. Осы ретте ЛАЗ-дағы байланыс желілері жоғары эксплуатациялық шығындарды талап ететін және өткізгіштігі мен берілетін ақпарат сапасы бойынша саланың заманауи қажеттіліктерін қанағаттандырмайтын баламалы аз каналды, энергияны көп қажет ететін жабдықта салынғанын айтар едік. 1960-1980 жылдары шығарылған канал түзуші аппаратураның физикалық тозығы жеткен, оларға қосалқы бөлшектер өндірілмейді, сондықтан жөндеуге келмейді. Ал қосалқы бөлшектердің ауыстырылатын қорының болмауы әрі техникалық құралдардың толық физикалық тозуы канал түзуші құрылғылардың сенімділігін қамтамасыз ете алмай отыр. Бұл өз кезегінде байланыс беру кезінде үзілістерге және кедергілерге әкелері анық.
Осыны ескере отырып, мамандар бұрынғы жедел және технологиялық коммуникацияларды жаңғыртуға байланысты байланыс арналарының бір бөлігін «Транстелеком» АҚ жабдықтарында ұйымдастырды. Осыған байланысты шағын және аралық ЛАЗ-ды одан әрі оңтайландыра отырып, қолданыстағы 127 ЛАЗ-дан 49 ірі ЛАЗ-ды (магистральдық желі тармақтарында, тораптарда, шекарада) жаңғырту туралы шешім қабылданды.
Бүгінгі таңда 35 ЛАЗ жаңғыртудан өтті. 2023 жылы қалған 14 ЛАЗ-ды жаңғырту жоспарланып отыр. ЛАЗ-ды жаңғырту аясында балама жабдық герметикалық аймақ пен климаттық бақылау жүйесі орнатылған икемді мультиплексорлар негізіндегі цифрлық байланыс жабдығына ауыстырылуда. ЛАЗ-дағы кезекші электромеханик басқару және бақылау жүйесі бар автоматтандырылған жұмыс орнымен, сондай-ақ барлық қажетті өлшеу құралдарымен және аспаптарымен жабдықталған. Ал аз қызмет көрсетілімін қажет ететін цифрлық байланыс жабдығын орнату, барлық қажетті ақпаратты ӨПБО-ларға және бөлімшелік ЛАЗ-дарға шығару арқылы байланыс электромеханиктерінің тәулік бойы жұмыс істеуін (магистральдық желі тармақтарындағы ЛАЗ-дан басқа) жоюға, сондай-ақ 200 адам көлемінде 107 станциядағы байланыс электромеханиктерінің санын оңтайландыруға мүмкіндік береді.