Шерханның сыныптасы

Сұхбат
30.09.2022, 10:28
Ерман Әбдиев

Тараз қаласы бойынша меншікті тілші

28 қыркүйек қазақтың классик жазушысы, мемлекет және қоғам қайраткері Шерхан Мұртазаның туған күні. Жамбылдың Жуалысынан шыққан ұлы жазушының 90 жылдығына орай Шерағаның сыныптасы, саналы ғұмырының 40 жылын болат жолға арнаған, Құрметті теміржолшы Әбдуәлі Данаевпен сұхбаттасқан едік.

 Тараз қаласында тұратын тоқсаннан асқан қария әлі тың, газет-журналды көзілдіріксіз оқиды. Мамандығы теміржолшы болса да өмір бойы қаламды серік еткен жазушы-журналист. Сонау Кеңес үкіметі тұсында, 1982 жылы «Жалын» баспасынан «Күнімай» әңгімелер жинағы мен 1992 жылы «Іңкәр шақ» повесі жарық көрген. Одан кейін ұзақ жыл өзі қызмет еткен теміржол колледжінде студенттерге арнап теміржол терминдерін қазақшаға аударып, кітап етіп шығарды. Арагідік қоғамдағы өзекті мәселелер төңірегіндегі мақалалары да жергілікті БАҚ беттерінде жарияланып тұрады.  

– Әбеке, өткен ғасырдың ортасында Жамбыл атындағы мектеп-интернатта қазақтың біртуар ұлы Шерхан Мұртазамен бірге оқыпсыз. Бала Шерхан қандай еді?  

– Бұл Ұлы Отан соғысы аяқталып, қайта қалпына келтіру жылдарының тұсы еді. Өте қиын кез, экономиканың құлдырап тұрған тұсы. Сол кезде Әулиеатада жетім балаларға арналған тұңғыш қазақ мектебі ашылып, мен Ақбұлымнан келген кезде Шерхандар сонда оқып жүрген екен. Көк базардың желкесіндегі ескі Ташкент көшесіндегі тұйық шарбақ ішінде орналасқан мектепте кілең қара киінген РУ-дың балалары. Бәрімізде «РУ» деген жазуы бар жалтырақ белдік болатын. Шерханмен үш жыл бірге оқыдым. Біздің тағдырымыз да бір еді. Соғыстан кейінгі ауыр жылдары ашқұрсақ жетім балалардың тағдыры белгілі ғой.  

Шерхан өз шығармаларында жазғандай, анау айтқандай бұзық емес еді. Қайта мәмлегер болатын. Біз орналасқан интернаттың қарама-қарсы бетінде орыс училищесі болды. Сондағы ересектеу балалар анда-санда қоқан-лоқы көрсетіп қояды. Ондайда жаға жыртыса кетсең, жылы орныңнан айрыласың. Ол кімге керек? Міне, осындай сәттерде Шерхан араласып, кей ерегістерді бейбіт жолмен шешіп жүрді. Бүгінде мұның барлығы естелік болып қалды ғой.  

– Студенттік жылдары, одан кейін араласып тұрдыңыздар ма?  

– Мектеп бітіретін жылы Шерхан әрқайсымыздың арман-тілегіміз жазылсын деген ниетпен арнайы оқушы дәптерін арнаған еді. Онда бәріміз қолтаңбамызды қалдырдық. Қатар оқыған Шерхан Мәскеу полиграфиялық институтына түсті. Үлкен жазушы, мемлекет және қоғам қайраткері болды. Мен Ленинградтағы теміржол институтын бітірдім. Өмірімнің көбі болат жолдың бойында өтті. Талас, Луговой, Жаңатас станцияларын басқардым. Жамбыл жол бөлімшесінде пойыздар қауіпсіздігі бөлімін, Алматы жол бөлімшесіне қараған жылдары Жүк пойыздары тасымалы бөлімін басқардым. Құрметті теміржолшымын. Ал Қаратай Тұрысов Мәскеудегі Серго Орджоникидзе атындағы геологиялық-барлау институтын бітіріп, геология саласында ұзақ жыл еңбек етті. ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты болды. Мемлекет және қоғам қайраткері. Біз Шерхан, Қаратай үшеуміз жиі араластық. Студенттік жылдары да хат жазып хабарласып, қал-жағдайымызды біліп тұрдық. Бір жолы Шерханнан келген хатта ол «Старик Хоттабычты» қазақ тіліне аударып жатқанын жазғаны есімде.  

Шерхан кейін Алматы мен Астанада қызметте жүргенде елге келсе, «Данаевты табыңдар» деп мені жанына ертіп алатын. Кейін елге біржола оралғанда жиі араласып тұрдық. Ақбілекті «Белоручка» деп еркелетіп отыратын. Облыс орталығындағы талай рухани шараларда төбе көрсетіп, ой-пікірлерімізді айтып жүрдік. Мен 2007 жылы Тараз теміржол колледжіне Шерханды арнайы шақырып, студенттермен кездесу өткіздім.  

– Әңгімеңізге рахмет!  

 

Жүк тасымалы
26.11.2022
Биыл Ақтау және Құрық теңіз порты арқылы 1,5 млн тонна жүк тасымалданды
Жаңалықтар
25.11.2022
Теміржолшы Құттыбек Шархатбаевқа әріптестері ескерткіш тақта орнатты
Темір жол тарихы
25.11.2022
Оқушылар теміржолшылар мұражайындағы жәдігерлермен танысты
Қауіпсіздік
25.11.2022
Келер жылы локомотивтерге бейнетіркегіш құрылғысы орнатылады
Жүк тасымалы
25.11.2022
ТХКБ – жүк тасымалдаудың тиімді дәлізі
Инфрақұрылым
25.11.2022
Биыл 943 км жол жөндеуден өтті
Әлеумет
25.11.2022
Кадр саясатына жаңаша көзқарас
Жаңалықтар
25.11.2022
Алматыда ҚТЖ қолдауымен 5G байланыс жүйелерін дамыту бойынша құзыреттілік орталығы ашылды
Мұрағат
25.11.2022
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №92 25 қараша 2022 жыл
Жаңалықтар
24.11.2022
7 мыңнан астам жүк вагоны жөндеуден өтті
Аймақтар
24.11.2022
Ерен еңбек еленді
Әлемде
24.11.2022
Әзербайжан ел бойынша ең үлкен теміржол көпірін салып жатыр
Жүк тасымалы
24.11.2022
Алматы бөлімшесі бойынша құрылыс жүктері мен кендерді тиеу артты
Әлемде
24.11.2022
Жоғарғы орындағы жолаушыларға төменгі орында тамақтануға ресми рұқсат берілді
ҚТЖ келбеті
23.11.2022
Баба ізін басқан шөбере
Әлемде
23.11.2022
Моңғолия 2030 жылға қарай жүк тасымалын 41 млн тоннаға жеткізбек
Жаңалықтар
23.11.2022
«Тальго» пойызына отырған ресейлік блогер сапары жайлы шолу жасады
Жолаушылар тасымалы
23.11.2022
"Бригадир конверті" қызметін 150 мыңнан астам адам пайдаланған
Темір жол тарихы
23.11.2022
95 жыл бұрын Луговой станциясында Түркістан-Сібір магистралінің алғашқы рельсі төселді
ҚТЖ келбеті
22.11.2022
Дөңес кезекшісі