Қазақстан Еуразиядағы негізгі көлік тораптарының біріне айналуда
Қазақстан Еуразиядағы негізгі көлік тораптарының біріне айналу жолында қарқынды дамып келеді. 2024 жылы транзиттік жүк тасымалының көлемі 7,1%-ға өсті, ал 2030 жылға қарай бұл көрсеткіш үш есеге жуық артады деп болжануда, деп хабарлайды Rail-news.kz.
Теміржол, автокөлік, порт және әуеинфрақұрылымға салынған ауқымды инвестициялар арқасында Қазақстан стратегиялық сауда бағыттарында — соның ішінде Орта дәліз бен Солтүстік – Оңтүстік бағытында — орталық орын иеленуде. Тұрақты экономикалық өсім мен кеңейіп келе жатқан халықаралық әріптестікке сүйене отырып, Қазақстан аймақтық әрі жаһандық логистиканың болашағын қалыптастыруда.
Жүк тасымалы көлемінің артуы — стратегиялық өсімнің негізі
2025 жылдың алғашқы айларында Қазақстан экономикасы 6%-ға өсті — бұл соңғы 12 жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Өсімді қамтамасыз еткен негізгі салалар: өнеркәсіп, құрылыс, сауда және көлік-логистика қызметтері. Үкімет халықаралық сауда мен логистиканы ұзақ мерзімді әрі тұрақты экономикалық дамудың негізгі тірегі деп санайды.
2024 жылы Қазақстан аумағы арқылы транзиттік жүк тасымалы көлемі 7,1%-ға артып, 34,6 млн тоннаны құрады — оның ішінде 27,5 млн тоннасы теміржол арқылы, 6,7 млн тоннасы автокөлікпен тасымалданған. 2030 жылға қарай бұл көрсеткіш 100 млн тоннаға жетеді деп күтілуде. Мұндай өсімнің негізгі себептерінің бірі — Қытаймен жасалған келісім, оған сәйкес контейнерлік пойыздардың саны 2029 жылға дейін жылына 600-ден 3000-ға дейін ұлғаймақ.
Қазақстанның Қытай, Еуропа, Ресей, Каспий аймағы, Парсы шығанағы және Оңтүстік Азияны байланыстыратын 13 халықаралық көлік дәлізінің қиылысында орналасуы — елдің стратегиялық маңызын айғақтайды. Негізгі бағыттардың қатарында TRACECA, «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізі және қарқынды дамып келе жатқан Орта дәліз (Транскаспий халықаралық көлік бағыты) бар. Соңғысы Азия мен Еуропа арасындағы дәстүрлі сауда жолдарына сенімді балама ретінде маңызын арттыра түсуде.
Инфрақұрылым түрлендірілуде
2025 жылы Қазақстанда 6 100 шақырым теміржол желісін жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Оған қоса ескірген вокзалдарды жаңғырту жұмыстары қолға алынған.
Теміржол саласында жалпы құны 2,3 трлн теңге болатын бес ірі жоба жүзеге асырылып жатыр. Олар Қытай және Өзбекстанмен байланыстарды нығайтуға бағытталған. 2029 жылға қарай Қазақстан 11 000 шақырым теміржолды жаңартуды жоспарлап отыр. Бұл шаралар Қорғас, Алматы және Астана сияқты негізгі тораптардан Ақтау портына дейінгі транзиттік қашықтықты қысқартуға және «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» дәлізіне қосымша «Солтүстік» және «Орта» бағыттарын жасауға мүмкіндік береді.
Теңіз көлігі және халықаралық тораптар
Ақтау портында су арнасын тереңдету жұмыстары басталмақ, сондай-ақ Қазақстанның сауда флотын ұлғайту үшін 17 жаңа кеме (оның ішінде 4 паром) сатып алу жоспарлануда. Жақында жүзеге асқан жобалар қатарында Құрық портында қуаттылығы 1 млн тонна болатын астық терминалының құрылысы мен жылына 11 млн тонна өткізуге қабілетті Саржа мультимодальды терминалының құрылысы бар.
2025 жылғы маусымда Ақтау портында контейнерлік хаб іске қосылды. Соның арқасында порттың контейнер ауыстырып тиеу қуаты 240 000 TEU-ге жетті. Сонымен қатар, Грузияның Поти портында жаңа қазақстандық терминал ашылды. Қазақстан логистикалық әлеуетін арттыру мақсатында Қытайдың Сиань және Ляньюньган қалаларында, Мәскеу маңындағы Селетинода, Ташкентте, Әзірбайжанның Алят қаласында және Венгрияда терминалдар желісін кеңейтіп жатыр. Бұл бастамалар Шығыс – Батыс сауда осі бойындағы елдің рөлін күшейтеді.
Қазақстан сондай-ақ шекаралық әріптестікті де дамытуда. Атап айтқанда, «Астана» халықаралық қаржы орталығы (AIFC) алаңы арқылы Middle Corridor Multimodal Ltd. (Қазақстан, Әзірбайжан, Грузия), Caspian Integrated Maritime Solutions (Қазақстан, БАӘ), KPMC Ltd. (Қазақстан, Сингапур), SK-AIH Investment Fund Ltd. (Қазақстан, Әзірбайжан) сияқты бірлескен кәсіпорындар құрылды.
Бұл әріптестіктер мультимодальды логистиканы дамыту, шетелдік инвестиция тарту және Орта дәліз бойындағы байланыстарды нығайту бағытындағы өңірлік үйлесімді әрекеттерді білдіреді.