Транскаспий дәлізі – стратегиялық серіктестіктің жаңа тынысы
Қазақстан мен Түркия арасындағы сауда-экономикалық байланыстар жаңа деңгейге көтерілуде. Жақында Қазақстанға ресми сапармен келген Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоған мен Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың кездесуінде екіжақты қарым-қатынастың стратегиялық маңызы тағы бір мәрте айқындалды. Мемлекет басшылары өзара ықпалдастықты тереңдетудің, әсіресе көлік-логистика саласындағы әлеуетті толық пайдаланудың маңыздылығына ерекше тоқталды, деп хабарлайды Rail-news.kz.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев екі ел арасындағы логистикалық инфрақұрылымды одан әрі кеңейту қажеттігін атап өтті. Қазақстан мен Түркияның географиялық орналасуы екі мемлекетті де «Орта дәліз» немесе Транскаспий халықаралық көлік бағыты (ТХКБ) үшін негізгі ойыншыға айналдырады.
Екі ел арасындағы тауар айналымы 2025 жылдың қорытындысы бойынша 8,8%-ға өсіп, 5,4 миллиард доллардан асқан. Енді тараптар өзара сауда көлемін 15 миллиард долларға дейін жеткізуді көздеп отыр.
Қазақстан түрік компанияларын Құрық және Ақтау теңіз порттарын дамытуға белсенді атсалысуға шақырды. Бұл – Қытай, Орталық Азия, Кавказ және Еуропа арасындағы баламалы бағыт ретінде «Орта дәлізге» деген қызығушылықтың артуымен байланысты.
Қазақстан, Каспий, Әзербайжан және Түркия арқылы өтетін бұл маршрут солтүстік және теңіз жолдарына балама ретінде сұранысқа ие бола бастады.
Алдағы уақытта порт инфрақұрылымын кеңейту, контейнерлік тасымалдау көлемін арттыру және теміржол логистикасын дамыту көзделіп отыр.
Бүгінгі таңда жаһандық сауда логистикасы айтарлықтай өзгерістерді бастан кешуде. Осы тұста Транскаспий бағыты арқылы тауар тасымалдау – Қытай мен Еуропаны жалғайтын ең тиімді және қысқа жолдардың бірі. Қазақстан бұл бағытты дамытуға басымдық бере отырып, оны жүк тасымалының негізгі транзиттік күретамырына айналдыруды көздейді.
Президент Тоқаев өз сөзінде Транскаспий дәлізі арқылы өтетін жүк тасымалын ұлғайту – басты мақсаттардың бірі екенін мәлімдеді. Бұл ретте:
- Қазақстанның транзиттік мүмкіндіктері: «Құрық» және «Ақтау» порттарының қуатын арттыру, сондай-ақ теміржол желілерін жаңғырту;
- Сандық жүйелерді интеграциялау: Тауарларды кедендік ресімдеу процестерін жеңілдету және логистикалық операцияларды цифрландыру;
- Бірлескен логистикалық орталықтар: Қазақстан мен Түркия аумағында ортақ жүк терминалдарын ашу жоспары.
Бұл қадамдар жүктердің тасымалдану уақытын айтарлықтай қысқартып, логистикалық шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бұл бастама тек екі елдің арасындағы сауда көлемін арттырып қана қоймай, өңірлік тұрақтылықты нығайтуға да зор үлесін қоспақ.
Түркия Президентінің Қазақстанға сапары тек саяси диалог емес, нақты экономикалық жобалардың бастауы іспетті. Қазақстан мен Түркия тек тарихи және мәдени жағынан ғана емес, сонымен қатар экономикалық мүдделер тұрғысынан да сенімді серіктестер.
Президенттердің уағдаластықтары Транскаспий дәлізінің тиімділігін арттырып, Қазақстанды Еуразия құрлығындағы негізгі көлік-логистикалық хабқа айналдыруға серпін береді. Орта дәліздің дамуы – бұл екі елдің экономикалық қауіпсіздігі мен халықаралық саудадағы бәсекеге қабілеттілігінің кепілі.
Қорытындылай келе, Қазақстан мен Түркияның көлік-логистика саласындағы бірлескен жобалары – жаңа мүмкіндіктердің ашылуы ғана емес, сонымен бірге Орталық Азия мен Еуропаны жалғайтын маңызды алтын көпірге айналмақ.