Майталман жолшы рельсті қандай әдіспен ауыстырып жатқандарын айтып берді
Түркістан облысы бойынша меншікті тілші
Жылға станциясының маңында жол жөндеп жүретін егде жастағы кісіні жиі кездестіремін. Бұл – қырық екі жылдан бері осы жерде тапжылмай еңбек ететін Базарбай Сейітов.
Күннің ыстық-суығына қарамай жол бойында жүретін жолшы өзі қадағалайтын жол телімінің ұңғыл-шұңғылына дейін өте жақсы біледі. Кезінде Ташкент темір жолына қараған бұл учаскеге жауапты мекеме атауы мен басшылығы сан рет ауысқанымен, кейіпкеріміздің жасайтын жұмысы мен атқаратын міндеті еш өзгермеген. Бүгінгі таңда Арыс жол дистанциясына қарасты Жылға ауылы маңындағы 3 306 шақырым мен 3 318 шақырым аралығындағы 24 шақырымдық жолды күтіп-баптаумен айналысады. Тәжірибелі жолшы үшін рельс астындағы шпалды ауыстыру мен оның костыльдерін қағу, бұрандалы бекітпелерді бұрап қатыру сөз емес.
– Қазіргі кезде біздің салада рельс пен шпалды бекітудің 3 құралы ыңғайға қарай қатар қолданылады. Оның біріншісі – ағаш шпалға қағылатын костыль шегесі болса, қалған екеуі – темірбетонды шпалға бұрандалы қазыққа болт арқылы қатырылатын бекітпе. Оның соңғы екеуінің қызмет көрсету мерзімі ұзақ және сенімді әрі сапалы. Дегенмен, оның өзі мұқият бақылап, күн сайын қадағалап тұруды қажет етеді, – дейді білектей кілтімен бармақ басындай болтты бұрап жатқан Базарбай Орынбасарұлы.
Айтуынша, бұл учаскеде жүк пойыздары жиі жүретіндіктен, ауыр салмақтан жолдың қалпы өзгеріп, шөгіп, болттары босап кетуі әбден мүмкін. Әсіресе бұрылыстарда клемма-бекітпесінің беріктігі сыр беріп қойып жатады. Сондықтан ондай жерлерге мықты деген бұрандалы болт бекітпелері қолданылады және жол шеберлері тарапынан жіті қадағаланады.
Қазіргі кезде шпал үстіндегі рельстің тігінен тұрғанын және оның көлденеңінен түзулігін тексеру үшін рентген аппаратпен жабдықталған арнайы пойыз айына екі рет жолды тексеріп, жүріп өтетіні белгілі. Бұл технологияның дамығанын көрсеткенімен, адам көзінің қырағылы мен интуиция да кейде шешуші роль атқарады.
– Күн сайын өзіме тиесілі учаскені жаяу аралап, жай-күйін көзбен көріп шығамын. Қанша жерден заманауи диагностика болса да бұл қауіпсіз қозғалыс үшін қажет дүние, сондықтан мен өз телімімді күн сайын көзбен көріп шығып, көкейге түймесем көңілім көншімейді. 1982 жылы келіп едім осы жерге, әне-міне дегенше уақыт деген өте шықты, құдай сәтін салса, санаулы күннен кейін 42 жылдық бейнетімнің зейнетін көретін де күн тумақ, – дейді майталман маман.