Қылдай сымның қызметі құнды

Аймақтар
15.03.2024, 09:55
Суретті түсірген автор
Нұрлыбек Досыбай

Түркістан облысы бойынша меншікті тілші

Сарыағаш станциясында жүздеген реле орналасқан кабинетті тұтас мекеменің жүрегі десе де болады. Себебі жолдардың бос болуы мен жылжымалы құрамдардың шойын жолда жүйткуі осы релелік кабинетте реттеліп, басқарылады. Мәселен, бағыттағыш бұрманың автоматты түрде қажетті бағытқа қарай қозғалуы мен қызылды-жасылды шам жанып, машинистерге маңызы зор белгілер осы жерден беріледі.

– Сағат тілі секілді тықылдап істеп тұрған трансмитерлік реле құрылғысының негізгі қызметі – станция паркінде тұрған немесе шойын жолда келе жатқан пойыз машинисіне кодтық белгі беру. Сол кодтық белгіні осы құрылғымыз өндіреді. Бұл кернеуді өзіне қабылдау нәтижесінде үш бағытты шифрлы код өндіріп, екінші тарапқа жөнелтеді, – дейді салада 23 жылдық тәжірибесі бар Арыс белгі беру және байланыс дистанциясына қарасты «Арыс-Сарыағаш» телімінің басшысы Алмас Қонысов.  

Оның айтуынша, шифрлы кодтың үш түрі бар: оның біріншісі, «бір импульс – бір интервал». Трансмитерлік реле тілінің тықылдап дыбысталу жиілігі бір сарынды және үздіксіз. Мұны бағдаршамның түсімен үйлестіріп айтқанда «қызыл-сары» түс дейді. Бұл кезде пойыз тоқтау керек. Екіншісі, «екі импульс – екі интервал». Бұл кезде реле тілінің тықылдау жиілігі екі рет қатарынан соғылып, екі рет интервалдық үзіліс сақталады. Міне, бұл «сары түс» – «жәй жүр» деген белгі екен. Үшіншісі, «үш импульс – үш интервал». Дыбысталу шапшаңдығы қатарынан үш рет тықылдайды. Яғни, тық-тық-тық. Бұл бағдаршамның «жасыл» түсі, машинистке белгіленген жылдамдықпен ғана жүр дегенді білдіреді екен. Сонда дейміз-ау, бойына алпыс мың аттың күшін дарытып, мыңдаған тонна жүк сүйрейтін алып локомотивтің жүріс-тұрысының бәрі осы бір ғана қылдай құрылғының тіліне тікелей тәуелді дегенге сенгің келмейтін сияқты. Бірақ, бұл – шындық.  

Алмас Нәбиұлының өз ісінің нағыз шебері екендігіне тағы бір көзіміз жете түскен тұс – ол реле тілінің металдық құрамына қатысты айтқан пікірі болды. Бізбен өрбіген әңгіме барысында ол трансмитерлік реле тілінің контактісі күшейтілген, «СР/КД» деген қоспалы металдан жасалатынын атап өтті.  

– Бұл құрылғының құрамы 86 проценттік күміс пен 14 проценттік кадмий қоспасынан жасалады. Сондықтан да ол оңайлықпен күймейді. Қылдай сым атқаратын қызметтің құнын осыдан да бағамдай беріңіз, – дейді ол.  

Сонымен қатар теміржолшыларға локомотивтердің «ПЖ-50» деген шамы таңсық болмаса керек. Байланысшылар бұл шамды сақтандырғыш құрылғысының күйген-күймегенін әп-сәтте білу үшін кеңінен қолданады. Яғни сақтандырғыштың қылдай сымы үзілген жағдайда, әлгі локомотив шамының спиралі әлсіз ғана қызарып, сақтандырғыштың қызметін өзі атқарады. Ал қызарып тұрған шамнан оның қалыпты жағдайда жұмыс істеп тұрғанын біліп, күйген сақтандырғышты дереу ауыстыра қояды. Бір қызығы, ұжымның жігіттері әлгі «ПЖ-50» шамы жанған жағдайда қосымша индикациялы қоңыраулы дыбыс шығаратын жүйені де тиімді пайдаланып келеді. Демек, мұны қандай да бір ауытқушылық орын алған жағдайда ақауды жедел табудың ескі де болса, оңай әрі озық тәсілі деуге болады.  

Алмас Қонысов Арыс – Сарыағаш теліміндегі 30 адамның басын қосатын бригадаға 2008 жылдан бері жетекшілік етіп келеді. Жалпы мұнда 8 станция бар болса, оның әрбірінде тәжірибесі толысып, білімі шыңдалған сауатты мамандар жұмыс істейді.  

Бүгінде ұжым күтіп, баптайтын учаскенің бір жағы Арыс атырабындағы темір жолмен түйіссе, екінші басы көршілес Өзбекстанның теміржол шаруашылығымен ұштасады. Қазіргі кезде олар шекаралық аймақтағы «ЗГ» деп аталатын бағдаршамның (шеткі тосқауыл бағдаршамы) қалыпты жұмыс істеуін жіті қадағалайды. Себебі бағдаршам Келес өзенінің үстіне салынған көпірге қойылған. Жылжымалы құрамның қозғалысына қандай да бір кедергі келтіретіндей қауіп төнсе, әлгі бағдаршамның қызыл түсі жанып, белгі береді. Ондай жағдайда өз ісінің білгірі саналатын сала мамандары істі оңтайлы шешуге шұғыл кірісетін көрінеді.  

 

Жаңалықтар
24.06.2024
Вице-премьер Нұрлан Байбазаров транзиттік әлеуетті дамыту барысы жайлы айтты
Жолаушылар тасымалы
22.06.2024
Пойызда таңғы жаттығу жасаған жас бишілер жолаушыларды қызықтырды
Жаңалықтар
21.06.2024
ҚТЖ: жұмыс барлығына қолжетімді
Жүк тасымалы
21.06.2024
Контейнер тасымалы: келешек көкжиегі кеңейеді
Жаңалықтар
21.06.2024
Санитарлық талаптар сақталуы тиіс
Жүк тасымалы
21.06.2024
ТХКБ-ны дамыту келісімі ратификацияланды
Жүк тасымалы
21.06.2024
Ақтау порты логистикалық торапқа айналады
Жаңалықтар
21.06.2024
ҚТЖ арнайы киім мен ЖҚҚ есебін автоматтандырады
Жаңалықтар / Мұрағат
21.06.2024
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №52 21 маусым 2024 жыл
Жаңалықтар
20.06.2024
Астана вокзалында ерекше көрме өтіп жатыр
Аймақтар
20.06.2024
Семейде қалаішілік жаңа желінің құрылысы басталды
Әлемде
20.06.2024
Hyundai Rotem Өзбекстанға алты жүрдек пойыз жеткізеді
Қауіпсіздік
20.06.2024
Түркістан түлеп келеді, ал өткелдің жайы өзекті
Қауіпсіздік
19.06.2024
Өндірісте еңбек қауіпсіздігін сақтау маңызды
Темір жол тарихы
19.06.2024
Теміржол тарихы: Әулиеатаға теміржол қалай келді?
Спорт
19.06.2024
Атырауда теміржолшылардың жазғы спорт алаңы ашылды (Фото)
Жаңалықтар
19.06.2024
ҚТЖ-да "Үздіктер алаңы" корпоративтік даму бағдарламасы басталды
Әлеумет
19.06.2024
Ақмолалық дәрігер жүрдек пойызда толғағы қысқан әйелді босандырды
Әлемде
19.06.2024
Euro-2024 жанкүйерлері үшін Германия жаңа жүрдек пойызды іске қосты
Әлемде
18.06.2024
Мамырда Қытай-Еуропа бағытындағы жүк пойыздар рекордтық көрсеткішке жетті