Локомотивтер эволюциясы: паровоз алыптарынан қазіргі жүрдек пойыздарға дейін

Әлемде
17.04.2024, 11:58
Қазақстан теміржолшысы

Адамзат тарихындағы ең маңызды көлік құралдарының бірі болып табылатын локомотивтер ғасырлар бойы үлкен эволюциядан өтті. Паровоздардың алғашқы өнертабысынан электровоздарға және одан да заманауи локомотивтерге дейін бұл көліктер көлік индустриясында төңкеріс жасады.

Локомотивтер алғаш пайда болғаннан бері айтарлықтай эволюциядан өтті. Бұл эволюция паровоздардан дизельдік және электровоздарға дейінгі бірқатар технологиялық жетістіктерді қамтиды.

Паровоздар

Алғашқы локомотивтерді 1800 жылдардың басында Ричард Тревитик жасаған. Паровоздар көмір немесе ағаш отынымен жұмыс істейді. Паровоздар 20 ғасырдың ортасына дейін теміржол көлігінде басымдыққа ие болды.

Паровоздар қолданысқа енгелі бері бірқатар жаңалықтар мен жетілдірулер енгізілді. Локомотивтердің жылдамдығы, қауіпсіздігі және тиімділігі үнемі жақсарып отырды. Бу қазандықтарының, поршеньдердің және доңғалақтардың конструкциясын жетілдіру локомотивтердің қауіпсіз және тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік берді. Атап айтқанда, паровоздар 19 ғасырда теміржол желілерін кеңейтуде шешуші рөл атқарды.

Дизельді локомотер

Дизельдік тепловоздар 1920 жылдары жасалды. Мұндай локомотивтер дизельдік қозғалтқышпен жүреді. Паровоздарға қарағанда тепловоздар тиімдірек және ауаны ластау жағы да төмен. Бүгінгі таңда бұл темір жол көлігінде ең көп қолданылатын локомотивтің түрі.

Электровоздар

19 ғасырдың аяғында электровоздар іске қосылды. Электровоздар электр қуатымен жұмыс істейді. Олар тепловоздарға қарағанда ығайлы және ластағыштығы одан да аз. Ол әсіресе қалалық және қала маңындағы желілерде кеңінен қолданылады.

Ақылды локомотивтер

Бүгінде локомотив технологиясы цифрлық трансформацияның ықпалында. Пойыздардың қауіпсіздігі мен тиімділігін арттыру үшін смарт сенсорлар, жасанды интеллект және деректерді талдау сияқты технологиялар қолданылады. Ақылды локомотивтер ақауларды анықтау, техникалық қызмет көрсетуді жоспарлау және маршрутты оңтайландыру сияқты салаларда үлкен артықшылықтар береді. Бұл теміржол көлігін қауіпсіз және тиімдірек етеді.

Болашақ локомотив технологиялары

Локомотив технологиясы алдағы уақытта да үздіксіз дами береді. Сутегі отынымен жүретін пойыздар, толық автономды пойыздар және магниттік левитация технологиясы сияқты инновациялық шешімдер теміржол көлігін одан әрі дамытуға мүмкіндік береді. Болашақтың локомотивтері жасыл, жылдам және қауіпсіз болады деп күтілуде.

Алдағы уақытта локомотив технологиясы дами бермек. Жаңа технологиялар тиімдірек, экологиялық таза және жылдам локомотивтерді жасауға мүмкіндік береді.

 

Жаңалықтар
18.02.2026
Алматы-1 вокзалының сейсмикалық төзімділігі күшейтілуде
Цифрландыру
18.02.2026
Теміржол саласын цифрландыру қалай жүріп жатыр?
Жүк тасымалы
18.02.2026
FESCO Қазақстан арқылы контейнерлік теміржол тасымалын іске қосты
Қауіпсіздік
18.02.2026
Қызылорда вокзалында адам өмірінің қауіпсіздігі туралы маңызды жиын өтті
Жолаушылар тасымалы
18.02.2026
Шу-Отар бағытында электрпойызы іске қосылады
Жаңалықтар
18.02.2026
«Аягөз–Бақты» теміржол құрылысының жүзеге асырылу барысы талқыланды
Жаңалықтар
17.02.2026
ҚТЖ және ТТЖ ынтымақтастықты дамытады
Жүк тасымалы
17.02.2026
Қазақстан мен Өзбекстан теміржол тасымал көлемін 60 млн тоннаға дейін арттырады
Инфрақұрылым
17.02.2026
Шар мен Қарағайлы арасына теміржол салына ма?
Аймақтар
17.02.2026
Ақтөбелік теміржолшылар жылды табысты бастады
Станция тынысы
17.02.2026
Сағыз станциясында жүк айналымы өсіп, қауіпсіздік нығайды
Қауіпсіздік
17.02.2026
«Назар аудар, жолда адам!»: ШЧ-36 мамандары қауіпсіздік шараларын пысықтады
Аймақтар
17.02.2026
Үлгілі отбасындағы үйлесімділік
Спорт
17.02.2026
Шу станциясында үстел теннисінен жарыс өтті
Жаңалықтар / Мұрағат
17.02.2026
Қазақстан теміржолшысы газеті, №12 17 ақпан 2026 жыл
Қауіпсіздік
16.02.2026
Маңғыстауда мал басу дерегі адам шошырлық деңгейге жетті
Спорт
16.02.2026
Семей теміржолшылары коньки сайысын жаңғыртты
Әлемде
16.02.2026
Ресей алғашқы жүрдек пойызын 2027 жылы сынақтан өткізбек
Жолаушылар тасымалы
16.02.2026
«Жолаушылар тасымалы» АҚ Astana IT University студенттерімен бірлесіп цифрлық шешімдерді енгізуде
Әлеумет
16.02.2026
ҚТЖ «Жылы жүрекпен» әлеуметтік жобасын іске қосуда