Маңғыстау теміржолына жауын-шашын қауіп төндіруі мүмкін
Маңғыстау облысы бойынша меншікті тілші
Маңғыстау теміржолында су тасқынынан қауіп жоқ деуге болады. Түбектің географиялық орны мен климаттық ерекшелігіне қарай өңірде қалың қар түсіп, қатты қыс болмайды. Ал теңіз суы жыл сайын тартылып барады...
Әйтсе де, теміржолды су шаю ықтималдығы бәрібір бар екен. Маңғыстау жол дистанциясының бастығы Бекберген Құрбановтың айтуынша, бұл қауіп көктемгі толассыз жауған жаңбырдан туындауы мүмкін. Маңғыстаудың жер бедері ойлы-қырлы. Сол қырқа-қыраттардың үстіне жауған нөсер жаңбыр жиналып, ойға қарай құлдилағанда алдынан не шықса да жайпап кететін күші болады екен. Оған тіпті анау-мынау бөгет, көпір-құбырлар да дес бермейтін көрінеді. Қырық жылға жуық тәжірибесі бар теміржолшы бірнеше рет мұндай жағдайдың куәсі болыпты.
Осы жағдай 1997 жылы тағы да қайталанып, №10 бекеттің арғы жағындағы көпірді су ағызып кетті. 2008 жылы да толассыз жауған жаңбыр суының салдары үлкен апатқа дейін жеткізді. №14-15 бекет арасындағы 332-шақырымда көпірдің астын су шайып кетіп, үстінен пойыз өткен кездежол опырылып түсіп, алты вагон құлады. 2012-2016 жылдары да сол төңіректегі екі құбырды су шайып кетті. 2016 жылғы жағдайда жолаушылар пойызы тұрып қалып, оны кейін қарай әкетуге мәжбүр болдық. Жақында тағы жолға су келді. Бірақ шаймады, жанасып ағып өтіп кетті, – деп әңгімеледі Бекберген аға.
Айтуынша, Маңғыстау жол дистанциясында ойлы-қырлы Сай-Өтес пен Шетпе, Шетпе мен Маңғыстаудың арасы су шаюға бейім келеді екен. Ал Маңғыстау мен Өзеннің, Өзен мен Болашақтың арасы тегістік болғасын аса қауіп жоқ. Шетпеде биік қыр көп, онда жауған жауын Қарақия ойпатына дейін ойға қарай ағып келеді. Сол жерлерде теміржолды шайып кету мүмкіндігі жоғары.
Оның алдын алуға бола ма, қандай қарекеттер жасалып жатыр деген сауалымызға:
Бүгінде дистанцияда тасқын суға қарсы жасақталған пойыз бар, қойтастар, құм, шпалдар мен рельстік пакеттер толтырылған 11 вагон дайын тұр.
– Жалпы, Маңғыстау жол дистанциясы №9 бекеттен Маңғыстау, Маңғыстау-Өзен, Өзен-Болашақ аралығын қамтиды. Бас жолы – 552 шақырым. Осы жол аралығында 319 құбыр мен көпір бар. Түбекте теміржолды қар суы еш уақытта да шаймаған, шаймаса да керек. Қар көп түспейді. Жауған қардың ерігенін құбырлар емін-еркін өткізе алады. Біздегі қиындық – мамыр, маусым, шілде айларындағы таудың басына түсетін нөсер жаңбырға байланысты ағын су. Сол жауын-шашынның шамадан тыс көп болуынан су төменге қарай күшті қарқынмен аққанда бетондардың өзін де ағызып кететін қуаты бар. Су құбырларға сыймай қалып, шайып кететін кездер болады. Сол үшін машинистерден, жол шеберлерінен үнемі сұрап, ескертіп, қадағалап отырамыз. Барынша қырағылықты сақтаймыз. Қайбір жылғы үлкен су шаюдан кейін көпірлерді, құбырларды түгел қайта тексеруден өткізіп, кеңейту, үлкейту, бір құбырдың орнына бірнешесін салу сияқты жұмыстарды жүргіздік. Екі жылда бір рет көпір тексерушілер келіп қарап тұрады. Олардың да қорытындысы ескеріледі. Алдағы уақытта, мысалы, 10-20 метрлік 348, 299, 329-шақырымдардың көпірін үлкейту қажет. Қазір көпірлеріміздің ең үлкені – №14-15 бекеттер арасында ұзындығы 105-106 метр. Судың бассейніне қарай үлкен, орташа, кіші көпірлерді қоямыз. Құбырлар да сондай. Дөңгелек, шаршы пішінде біреу немесе бірнешеуі салынады. Біздегі құбырдың ең үлкен биіктігі 3 метрге, ені 6 метрге дейін жетеді, – деп түсіндірді жолшылар жетекшісі.