Тежегіш тексерудің өз тәртібі бар

Түркістан локомотив пайдалану депосының таспа тексеру инженері Гүлзира Темірбекова бізге өз жұмысы жайлы көп мағлұмат берді. Кім білген, таспа тілін оқып-тануда локомотивтердің тежегішіне қатысты деректер де қызыққа толы дүниенің бірі екен.

– Таспа тексеруші инженерлердің қолданысында локомотивтің жылдамдық өлшеу таспасынан бөлек, тіркеу кассетасы құралы болады. Оның арнайы құрылғысы тепловоз немесе электровоздың кабинасында орналасқан. Ал машинист кассетаны станциядан шықпай тұрып тіркеуі тиіс. Яғни ол жерде маманның аты-жөнінен бөлек, пойыз нөмірі мен жылжымалы құрамдағы вагон саны, жалпы салмағы секілді маңызды деректер түгел жазылады, – деп түсіндірді инженер-маман.  

Осындай деректер жазылған қағаз бен кассетаны машинист Арыстан шығып, Түркістанға жеткенде бізге тапсырады. Ол дереу АСУ деп аталатын деректер жүйесіне тіркеледі. Кассета арнайы құрылғыға қондырылғанда, ол жердегі барлық ақпарат компьютер экранында көрінеді. Осылайша, электронды үлгідегі диаграммадан машинистің локомотивті қалай тізгіндегені анық байқалады. Бұл жердегі басты ерекшелік – деректерге қатысты сызықтардың барлығы шарт-талап, ескерту белгілерімен қоса түрлі түстермен белгіленген. Депо қызметкерлерінің айтуынша, мұнда тәулігіне 110-120 кассета өңделеді екен.

Бүгінде Арыс-Түркістан-Шиелі-Қызылорда аралығындағы жылжымалы құрамдардың қызмет сапасын қадағалауда ұстайтын мекемеде маневрлік пойыздар көп. Сондықтан да қағаз таспаға қарағанда, мұнда кассеталық таспа жиі қолданылады. Оның үстіне кассеталық таспа электронды үлгіде болғандықтан, жылдам өңделеді және ол жетілдірілген нұсқа болып табылады. Мәселен, таспада қандай жылдамдықпен келе жатқанда тежегіш басылғаны және оның неше метрге дейін басылғаны да бірден байқалады. Нұсқаулық бойынша мыңдаған тонна жүкті тіркеген локомотив станция паркінен қозғалған сәтте-ақ тежегішті бір тексеріп алу – машинистің негізгі міндеті.  

– Тежегішті тексерудің өз тәртібі бар. Негізінен жүк пойызының тежегіші тексерілер сәтте жылдамдық сағатына 50 шақырымнан аспауы тиіс. Айталық, жылжымалы құрам станциядан сағатына 45 шақырым жылдамдықпен қозғалып, тежегішті кілт басқанда жылдамдық дереу 35-ке дейін төмендесе, ол қалыпты жағдай. Ал инженерлер таспаға түскен ирек сызықтың арақашықтығын шаблон-сызғышпен өлшеу арқылы осы процестің қалай орындалғанын анықтайды. Егер әрекет талапқа сай болмай шықса, машинистен бастап оған қатысты мамандардың барлығы да жауапқа тартылады. Себеп – қауіпсіз қозғалысты ұйымдастыру шарты орындалмаған деп саналады, – дейді өз ісінің маманы Гүлзира Темірбекова.