Тарихқа тұнған жиһаздар

Темір жол тарихы
26.01.2024, 15:22
Қазақстан теміржолшысы

Биыл қазақ теміржолына 120 жыл толып отыр. Қазақстанда темір жол көлігінің құрылған жылы 1904 жыл болып саналады, сол жылы Өзбек, Қазақ, Қырғыз және Тәжік КСР аумағы арқылы өткен Ресейді Орта Азиямен жалғаған Орынбор - Ташкент темір жолының құрылысы басталды. Бірінші болат магистраль аймақтың сауда, өнеркәсіп, әлеуметтік саласының дамуына ықпал етті.

Осы аралықта қазақ теміржолының жүріп өткен жолы үлкен бір тарих. Алғашқы теміржолшылардың жұмысы, олар пайдаланған құралдар жайлы қазір кітап, журналдардан оқып біле аламыз. Сондай-ақ теміржол желісінің құрылысы барысында түсірілген видео картиналар да кездесіп қалады.

Дегенмен, елордадағы ҚТЖ бас ғимаратындағы музейге бас сұққан адам теміржолға қатысты көне жәдігерлерді қолмен ұстап, тарихына баулай алады.

Мұражайда теміржолшылар қолданған заттар өте көп. Көненің көзіндей болып келе жатқан жәдігерлердің бірі станцияда теміржолшылар қолданған жиһаздар. Ерекше орындық, кресло мен үстел теміржолшылардың өз цехында жасалуымен де құнды.

Әбден ескірген орындық көзімізге бірден түсті. ХХ ғасырдың басында жасалған орындық Ағадыр станциясы маңынан жеткізілген екен. Реставраторлардың көбі оны жөнге келтіруге келіспепті, ақыр соңы депода жұмыс істейтін ҚТЖ жігіттері өздері жөндеп қойыпты.  

Сондай-ақ Түрксіб теміржол құрылысынан кейінгі 1928 жылдары жасалған жиһаздар бар. Ол кездері теміржолда жиһаз жасайтын өз цехтары болған екен. Ол жерде станция басшыларына арнап кресло, үстелдер жасалған. Сондай креслоның бірі музейден орын тепкен. Көне кресло 1958-1960 жылдар аралығында жасалыпты. Басшылар қолданған тамаша үстел де әлі күнге дейін қаз-қалпында сақтаулы тұр.  

Музейде сондай-ақ 1915 жылы жасалған паровоз табличкасы бар. Ол еліміздегі алғашқы паровоздарға қызмет еткен деп айтылады.  

Музейде Ресей патшалығы тұсындағы ақшадан Тәуелсіздік алғанға дейін қолданылған барлық қаражат үлгілері сақталған. Өйткені экономиканың күре тамыры теміржол саласы саналғандықтан ақша үлгілері музейге қойылуы да заңдылық.

Мұражайда сақтаулы тұрған тағы бір құнды жәдігер паровоз машинисі П. Спириннің кителі. Ол кісі соғыс жылдары Сталиннің эшелонын жүргізген екен. Негізгі туып-өскен жері Қызылорда облысы. КСРО бойынша ең мықты  машинистің бірі болған Спирин сол кездері Сталиннің құрмет медалімен марапатталған екен.  

Оған қоса әр жылдары теміржолшылар киген киім формалары да қойылған. Музей маманының айтуынша, соғыс жылдарынан кейін теміржолға әйел адамдарды көптеп ала бастаған.

«Бізде тұрған әйел адамның формасы 1955 жылдары тігілген. Ол кезде теміржолшылардың барлығы әскерилер сияқты форма киіп, пагон таққан. Яғни, жартылай әскери ұйым болды. Соғыс кезіндегі хаттардың көбі шифрланып жазылған. Әлі күнге дейін бөлімшелердің атауы қысқартылып жазылады, оны теміржолшылар ғана түсінеді», - дейді ҚТЖ музейінің менеджері Ақмарал Молдашева.  

Келесі құнды экспонаттардың бірі 1887 жылы жасалған рельстерді өлшейтін жол шаблоны. Бұл өлшем құралы теміржолшылардың таптырмас құралдарының бірі болған.  

Музейде қазір қолмен ұстап көретін 862 зат бар, ал сурет, кітап және өзге де құжаттарды қосып есептегенде 1500-ден астам экспонат шығады.  

Жаңалықтар
01.03.2024
«Қазтеміртранс» АҚ қызметкерлері 27 келіден астам батареяны кәдеге жарату үшін тапсырды
Жаңалықтар
01.03.2024
Қазақстандық дизельді-электр локомотивтері Моңғолияға жеткізіле бастады
Жаңалықтар
01.03.2024
«Бір белдеу – Бір жол» бастамасы шеңберінде транзитті ұлғайту бойынша стратегиялық уағдаластықтарға қол жеткізілді
Жаңалықтар
01.03.2024
Алдағы жазда Алакөл бағытындағы пойыздарда 270 мыңнан астам орын ұсынылады
Аймақтар
01.03.2024
Студенттер жүк тасымалы процесімен танысты
Аймақтар
01.03.2024
1 наурыз – Алғыс айту күні
Жаңалықтар / Мұрағат
01.03.2024
«Қазақстан теміржолшысы» газеті, №20 01 наурыз 2024 жыл
Жаңалықтар
29.02.2024
ҚТЖ ынтымақтастық туралы үшжақты меморандумға қол қойды
Инфрақұрылым
29.02.2024
Таулы өңірде 900 метр жол жөнделді
Жаңалықтар
29.02.2024
«Жолаушылар тасымалы» АҚ уақыт белдеуінің өзгеруіне байланысты жолаушыларды мұқият болуды сұрайды
Аймақтар
29.02.2024
Қосалқы бөлшектер жетіспеушілігі шешілуде
Жаңалықтар
29.02.2024
Жамбылдық теміржолшыларға жаңа техника берілді
Аймақтар
29.02.2024
Шымкентте «100 жас есім» жобасы аясында модульдік оқу күндері өтті
Жаңалықтар
29.02.2024
Теміржолшылар бейінді жоғары оқу орындары мен колледж студенттеріне дәрістер сериясын өткізді
Қауіпсіздік
29.02.2024
Пойыздың тоқтату кранын жұлып алған екі жолаушыға айыппұл салынды
Жаңалықтар
28.02.2024
Мемлекет басшысы теміржол саласының ардагерлерімен кездесті
Цифрландыру
28.02.2024
Мемлекет басшысы «ҚТЖ» ҰК» акционерлік қоғамы мен Қытайдың Huawei компаниясы бірлесіп құрған жаңа Инновациялық орталықты ашты
Жаңалықтар
28.02.2024
Мемлекет басшысы «ҚТЖ» ҰК» АҚ Инновациялық орталығына барды
Жаңалықтар
28.02.2024
«Денсаулық» медициналық пойызы сәуір айынан бастап жолға шығады
Жаңалықтар
28.02.2024
Бірыңғай уақыт белдеуі: жолаушылар пойыздарының қозғалыс кестесіне өзгерістер енгізу бойынша шаралар қолға алынды