Модульдік ғимараттар мен жылыну қосындары – екі бөлек дүние

Соңғы күндері әлеуметтік желіде «ҚТЖ-ның модульдік ғимарат дегені осы ма?» деп жылыну қосындарын бейнежазбаға түсіріп салған блогерлер елді шулатты. Алайда ол екеуінің айырмашылығы жер мен көктей екенін осы салада еңбек ететін теміржолшылар ғана біледі. Бүгін біз Магистральдық желі дирекциясы басшылығына осы мәселемен жүгініп, екі нысанның айырмашылығын, жалпы салада теміржолшылардың еңбек жағдайын жақсарту бағытында жасалып жатқан жұмыстарға кеңінен тоқталуды жөн көрдік.

Жыл он екі ай жол бойында жүріп, ашық аспан астында жұмыс істейтін жолшылар, байланысшылар немесе электрмонтерлер секілді кәсіп иелері үшін Ұлттық компания былтырдан бері суық пен ыстықта, боран мен дауылда пана болар осындай модульдік ғимараттар мен жылыту қосындарын орната бастады. Басты мақсат – жұмысшылардың еңбек және санитарлық-тұрмыстық жағдайын жақсарту. Бірі аз уақытқа, бірі ұзақ мерзімге демалуға арналған екі бөлек дүниені шатастырып, желіні шулатқан адамдардың әрекеті жанашырлық деуге келмес. Себебі атқарылып жатқан орасан зор шаруаны теріске шығару қай жағынан алсақ та дұрыс емес. Темір жол бойында пайда болған сыртында ҚТЖ логотипі бар, шағын ақшаңқан ғимараттарды пойызбен сапар шеккен жолаушы көргені анық. Олардың көлемділеуі апталап тұруға арналған 4 түрлі модульдік ғимараттар, яғни кәдуілгі үй секілді, ішінде жатын орны, ас ішетін, жуынатын жері бар, тоңазытқыш, қысқатолқынды пеш, ауа батпағыш – бәрі бар. Ал ішінде тамақтанатын үстел-орындығы мен пеші бар шағын нысан – жылыну қосындары. Яғни далада жұмыс істеп жүрген теміржолшылар жақын жердегі қосынға барып қыста жылынып, жазда көлеңкеде салқындап, бір мезгіл аяқ суытып, тамағын ішіп, тыныс алатын орын.  

ҚР Үкіметінің №693 қаулысымен «ҚТЖ» ҰК» АҚ Магистральдық желі дирекциясы филиалы 2023 жылы отандық өндірушілермен 4-10 адам сыятын, теміржолшылардың тұруы мен демалуына арналған 256 мобильді модульдік ғимарат алуға келісімшарт жасасты. Соның 132-сі былтыр орнатылса, қалған 124-і биыл орнатылады. Мұндай модульдік ғимараттардың 4 түрі болады №1 түрі – 4 адамдық, ауданы 15 шаршы метр, ішінде демалатын, ас ішетін бөлмелері, душ қабылдау орны, ас-үй жабдықтары, теледидар, киім ілетін шкаф, желдеткіш, тоңазытқыш, қысқатолқынды пеші бар. Әрқайсысы 282 900 теңге тұратын осындай бірінші типтегі модульдік ғимараттардың былтыр 30 данасы алынып, теміржол бойына қойылып, теміржолшылар игілігіне берілген.  

№2 түрі – жылжымалы ғимараттар, оларды бір орыннан екінші орынға көшіруге болады, 8 адамдық, ауданы 30 шаршы метр. Жалпы 4 түрінің ішінде біріншісінде және екіншісінде ғана әжетхана сыртта, қалғандарында іште. Дегенмен барлығына бірдей сыртқы әжетханасы қоса беріліп, орнатылады. Екінші түрінің өткен жылы 87 данасы алынған.  

№3 түрі – 10 адамдық модуль ғимаратының аумағы 75 м2 , онда душ қабылдау орны екеу және әжетханасы да екеу. Бұл түрінен 43 данасы орнатылған. Соңғы №4 түрі бойынша 96 ғимарат сатып алынған, ол да 10 адамдық, аумағы 106 шаршы метр. Мұның ерекшелігі – ішінде теміржолшылардың таңғы жұмыс жиынын өткізетін «табельный» болуы. Міне, мұндай ұзақ уақыт тұратын модульдік ғимараттарда теміржолшылар үшін жайлы жағдай жасалған. Барлық қажетті жиһаздар мен жабдықтардан бөлек инженерлік желілері де тартылған, киім кептіретін арнайы шкафтары да бар. Қар мен жауын астынан келген жолшылар үшін қолайлы жағдай бар. Модульдік ғимараттардың жатын бөлмелерінде екі ярусты кереуеттер қойылған.  

– Модульдерді қою себебіміз неде? Қазір заман басқа. Бұрынғыдай шағын бекеттерде ата кәсібін жалғастырып, сол жерде қалатын ұрпақ азайды. Өткен ғасырларда атадан балаға жалғасып, үлкен династиялар сол бекеттерде өмір сүріп, теміржолшы болып қалатын. Бүгінгі мәселе – жастардың бәрі қалаға қашып жатқасын осы шалғай бекеттер мен олардың арасындағы перегондарда жол күтімін жасайтын теміржолшылар жетпей жатыр. Олар сырттан, басқа станциялардан қатынайтын болғандықтан тұратын жер керек. Әрі ол тұратын орынның жайлы болуы қажет. Сонда ғана теміржолдарымыздың күтімін жасайтын тұрақты жұмысшыларды ұстап отыра аламыз, – дейді «ҚТЖ» ҰК» АҚ «Магистральдық желі дирекциясы» филиалының бас инженері Қайырбай Орынбаев.  

Ал Жылыну қосындары туралы айтсақ, былтыр мұндай шағын қосындардың 1224 данасы қойылған. Дирекция «KTZ Express» компаниясының есебінен шығарылған контейнерлерді алып, қаптап, ішіне керек жабдықтарын қойып, пайдаға асырған. Дайын күйінде сатып алар болса, оның шығыны өте көп болар еді. Яғни, экономикалық шығыны жоқтың қасы, ең үнемді жоба. Бұл қақаған аязда, қатты боранда, нөсер жауында далада жұмыс істейтін теміржолшылар үшін жасалған нәрсе. Шағын қосындар ішінде қатты отын арқылы жылытылатын пеші, орындық пен үстелі ғана бар. Қабырғалары суық өтпейтіндей арнайы материалдармен жақсы қапталған. Әрқайсысының салмағы 5 тонналық шағын контейнерлердің ауданы 5,7 шаршы метр ғана. Мұндай ас ішіп, аяқ суытатын қосындар әсіресе жұмысының 90 пайызы түзде өтетін жолшылар үшін аса қажет.